KKSU Ramtek : भारतीययोगशास्त्राधारितसंशोधनस्य वैश्विकस्तरे उद्घाटनम् आवश्यकम्- डॉ. महेश करंदीकर:
हिमसंस्कृतवार्ता:- रामटेकम्। कविकुलगुरु- कालिदास- संस्कृत- विश्वविद्यालये भारतीयदर्शन- योगशास्त्रभारतीविभागस्य सहकारेण ४ दिसम्बर २०२४ दिनाङ्के डॉ. तोतडे सभागारे व्याख्यानमालायाः समापनम् अभवत्। अस्याः व्याख्यानमालायाः अध्यक्षता माननीय कुलपतिः प्रो. हरेराम त्रिपाठी इत्यनेन कृता। अन्ताराष्ट्रीयप्रसिद्धः न्यूरोलॉजिस्टः योगचिकित्सकः च डॉ. महेशकरंदीकरः मुख्यवक्ता आसीत्। अस्य व्याख्यानकार्यक्रमस्य आमन्त्रणं कुलसचिव: डॉ. देवानंदशुक्ल:, बीपीडीनिदेशक: प्रो. प्रसाद गोखले, कार्यक्रमसमन्वयक: प्रो. कलापिनी अगस्ति, अधिष्ठाता, भारतीयधर्म, दर्शनं एवं संस्कृतिसंकाय: अधिमंचं विराजमाना: अभवन्। दीपप्रज्वलनेन कार्यक्रमस्य आरम्भः अभवत्। परिचयः प्रो. कलापिनी अगस्ति इत्यनेन कृतः। डॉ. अगस्ति इत्यनेन उक्तं यत् कोरोनायुगे शारीरिक- मानसिकपक्षेषु योगशास्त्रस्य महत्त्वं प्रकाशितम् अस्ति। आधुनिकयुगे विशेषतया च मस्तिष्कसम्बद्धेषु विकारेषु योगः कथं सहायकः इति दर्शयितुम् उद्देश्यं कृत्वा एतत् व्याख्यानम् आयोजितम् इति कथ्यते। डॉ. करंदीकर: य: विगतेभ्य: ३० वर्षेभ्यः नासिके न्यूरोलॉजिस्टरूपेण कार्यं कुर्वन् अस्ति तथा च महाराष्ट्रस्य नासिके प्रथमम् अत्याधुनिकं मस्तिष्कशल्यक्रिया अपि कृतवान्। करंदीकरः रोगिभ्य: परामर्शं दत्त्वा योगं प्रति गन्तुं प्रेरितवान्। अतीव जटिलं सुकुमारं च मस्तिष्कस्य शल्यक्रियायां जीवितुं रोगिभ्यः बलं आत्मविश्वासं च दातुं शरीरस्य मनसः च स्वास्थ्याय च योगं शिक्षयति स्म। डॉ. करंदीकरः “आधुनिक विज्ञानं योगश्च” इति विषये व्याख्यानं दत्तवान्। डॉ. महेश करंदीकरः कठिनविषयान् प्रवाहपूर्णमराठीभाषायां सहजतया व्याख्यातवान्। भारतीययोगशास्त्रं शारीरिकं, मानसिकं, भावनात्मकं च शक्तीनां कृते महत्वपूर्णं वर्तते। मनः शुद्धं शरीरं च शुद्धम् इति सरलं सूत्रं वदन् प्राचीनर्षिभिः एतस्य मनसः शुद्धतायाः प्राप्तेः मार्गः व्याख्यातः। स्वस्थशरीरमनसः, भावनात्मक- आध्यात्मिकशुद्ध्यर्थं च सर्वैः नियमितरूपेण भारतीययोगस्य अनुसरणं करणीयम्। पाश्चात्यदेशेभ्यः जनाः भारतम् आगत्य तस्य वैज्ञानिकसंकल्पनाधारितं योगशास्त्रं पठितवन्तः, आधुनिकविज्ञान- आधारितसंशोधनद्वारा शल्यक्रियाविधिनाम् आविष्कारं कृतवन्तः। अस्मिन् अवसरे सः भारतीययोगविषये वैज्ञानिकसंशोधनं वैश्विकस्तरस्य अग्रे आगन्तुम् अपि आह्वानं कृतवान्। भारतीयज्ञानस्य निधिः योगः आधुनिकविज्ञानस्य कृते कथं उपयोगी भविष्यति इति विषये भारतीयैः वैज्ञानिकसंशोधनं करणीयम्। वामदक्षिणमस्तिष्कस्य प्रयोगस्य असन्तुलनस्य कारणेन तंत्रिकाविकाराः भवन्ति इति कथ्यते। अनेन असन्तुलनेन शरीरे विविधाः रोगाः भवन्ति। पार्किन्सन, मिर्गी, कर्करोगः इत्यादीनां भयानकरोगाणां अधिकाधिकं वृत्तिं प्रति उन्मुखै: नूतनासन्ततिभि: स्वस्वास्थ्यस्य क्षतिग्रस्तानां रोगिणां विविधप्रमाणानि दत्त्वा योगस्य नियमित- अभ्यासं, प्राणायाम, ओंकार साधना च भवतः मस्तिष्ककोशिकानां कार्याणि सुदृढं करिष्यति। एतत् सह भवतः शरीरस्य मांसपेशीषु अपि सकारात्मकं प्रभावं करोति। अध्यक्षीयभाषणे मा. कुलपति प्रो. हरेराम त्रिपाठी भारतीययोगस्य प्राचीनानां ऋषीणां वैज्ञानिकं विश्लेषणम् अकरोत्। डॉ. करंदीकर: योगः विविधमस्तिष्कविकारेषु कथं सहायकः भवति इति उत्तमं व्याख्यानं कृतवान् अस्ति। आदरणीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्रमोदी द्वारा योगस्य प्रचारस्य कारणात् अन्ताराष्ट्रीयस्तरस्य योगस्य महत्त्वं वर्धितम् अस्ति। योगेन न केवलं शरीरस्य आरोग्यस्य उन्नतिः भवति अपि तु मनः, बुद्धिः, आत्मा च शुद्धिः भवति। महर्षि कणिद: गौतम: च योगस्य महाचिकित्सकौ आस्ताम्। न्यायशास्त्रे बुद्धिः ज्ञानं सिद्धिः चैकं मन्यते। यदि सर्वे नियमितरूपेण योगस्य अभ्यासं कुर्वन्ति तर्हि तेषां शारीरिक-मानसिक-रोगाणां निवृत्तिः एव न भविष्यति, अपि तु तेषां जीवनशैल्याः, जीवनस्य गुणवत्तायाः च उन्नतिः भविष्यति। अस्मिन् अवसरे संस्कृतसप्ताहे भारतीयदर्शनविभागेन आयोजितानां विविधप्रतियोगितानां पुरस्काराः अतिथिभिः वितरिताः। कार्यक्रमस्य संचालनं डॉ रेणुका करंदीकर अकरोत् धन्यवादज्ञापनं च सचिनद्विवेदिना विहितम्।
