MONSOON UPDATE – हिमाचले २८ तः ३१ जुलाई यावत् अति-अतिवृष्टेः सतर्कता, ‘जलोप्लवस्य’ भूस्खलनस्य च सचेतना
हिमसंस्कृतवार्ता: — शिमला।
हिमाचलप्रदेशे मानसून-ऋतुः पुनः एकवारं सक्रियः भवितुं गच्छति, येन प्रदेशस्य अधिकांशेषु भागेषु आगामि-कतिपय-दिनेषु लघ्वी मध्यम-वृष्टिः वा भवितुं सम्भावना अस्ति। भारत-्तु-विज्ञान-केन्द्र-शिमलायाः (IMD) पक्षतः प्रसारितेन नूतनेन प्रसारणेन २७ जुलाई तः १ अगस्त दिनाङ्कं यावत् प्रदेशे वर्षा निरन्तरं स्थास्यति। यद्यपि २८ तः ३१ जुलाई-मध्ये बहुषु स्थानेषु अतिवृष्टेः अति-अतिवृष्टेः वा आशङ्का प्रकटीकृता। ऋतुविज्ञानविभागेन नागरिकेभ्यः भूस्खलन-अकस्मात्-आप्लवन (फ्लैश फ्लड) जलपूरण-सदृशीभ्यः सम्भाव्याभ्यः घटनाभ्यः प्रति सतर्कता ग्रहीतुं परामर्शः दत्तः।
रविवासरस्य वर्षा महत्त्वपूर्णानि विवरणानि च
रविवासरे अपि प्रदेशस्य बहुषु भागेषु लघ्वी मध्यम-वर्षा वा अभिलिखिता, यदा च केषुचित् स्थानेषु अतिवृष्टिः अभवत्। सुन्दरनगर-क्षेत्रे सर्वाधिक-७० मिलीमीटरमिता वर्षा अभिलिखिता। एतदतिरिच्य, मालरांव-होमो-कसोल-क्षेत्रयोः ५०-५० मिलीमीटर तथा च शिमला-एयरपोर्ट-स्थाने अपि ५० मिलीमीटर वर्षा अभिलिखिता।
केषु मण्डलेषु वर्धिष्यते वर्षायाः सङ्कटः?
ऋतुविज्ञानविभागस्य भविष्यवाणी-अनुसारं २८ तः ३१ जुलाई-मध्ये शिमला, मण्डी, काङ्गड़ा, सिरमौर:, सोलनम्, ऊना, बिलासपुरम्, हमीरपुरम्, चम्बा मण्डलानां बहुषु क्षेत्रेषु अतिवृष्टेः अति-अतिवृष्टेः वा प्रबला सम्भावना अस्ति। कुल्लू-मण्डी मण्डलयोः अपि पृथक्-पृथक् स्थानेषु अतिवृष्टेः पूर्वानुमानम् अस्ति।
जलोप्लवस्य भूस्खलनस्य च चिन्ता
ऋतुविज्ञानविभागेन विशेष रूपेण सचेतना प्रसारिता यत् अतिवृष्टेः कारणेन प्रदेशस्य संवेदनशील-क्षेत्रेषु भूस्खलनस्य, पङ्क-स्खलनस्य (कीचड़ खिसकने), अकस्मात् आप्लवनस्य, नदी-उपनदीनां जलस्तरे वृद्धेः तथा च निम्न-क्षेत्रेषु जलपूरण-सदृशीनां गम्भीराणां स्थितिनाम् उत्पत्तिः भवितुं शक्नोति। एतदतिरिच्य, स्खलनयुक्त-मार्गेभ्यः न्यून-दृश्यतायाश्च (Visibility) कारणेन यातायात-व्यवस्था अपि प्रभाविता भवितुं शक्नोति।
सर्वसाधारणाय महत्त्वपूर्णा निर्देशाः
ऋतुविज्ञानविभागेन प्रदेशवासिभ्यः प्रार्थना कृता यत् ते वर्षाकाले नदी-उपनदीनां तटेभ्यः भूस्खलन-सम्भाव्य-क्षेत्रेभ्यश्च दूरीं रचयन्तु। निष्प्रयोजन-यात्राभ्यः रक्षितुं ऋतुविज्ञाशविभागेन प्रसार्यमाणानां नूतन-सूचनानां उपरि निरन्तरं दृष्टिं रचयितुं परामर्शः दत्तः। साकमेव प्रशासनेन प्रसारितानां दिशानिर्देशानां कठोरतया पालनं कर्तुम् आग्रहः कृतः।
भारत-ऋतु-विज्ञान-केन्द्रस्य (IMD) १ जून तः २६ जुलाई २०२६ दिनाङ्कं यावत् वर्षायाः विवरणानुसारं प्रदेशे प्रायः ७ प्रतिशतं न्यूना वर्षा अभिलिखिता। यद्यपि केषुचित् मण्डलेषु सामान्यात् अधिका वर्षा अभवत्, यदा च बहुषु मण्डलेषु वर्षायाः महती न्यूनता अस्ति।
