मोदीयुगे आर्थिकसशक्तिकरणम् : अटलकन्दरया परिवर्तितं लाहौलस्य जनजातीयक्षेत्रस्य पर्यटनस्य चित्रम्
हिमसंस्कृतवार्ता: – कार्यालयीय: प्रतिनिधि:।
मनाली-नगरात् लाहौल-उपत्यकां सम्बद्धा विश्वस्य दीर्घतम: आन्तर्भौमिकराजमार्ग: अटल-कन्दरा शीत-मरुभूमिः इति प्रसिद्धायां हिम-आच्छादित-लाहौल-उपत्यकायां पर्यटनस्य परिवर्तनं कृतवती। एषा सूचना राज्यसभासांसदप्रोफेसर (डॉ.) सिकंदरकुमारेण लिखिते
“मोदीयुगे आर्थिकसशक्तिकरणम्” इति पुस्तके प्रदत्ता अस्ति, यत् गतसप्ताहे उपराष्ट्रपतिना सी.पी. राधाकृष्णन इत्यनेन विमोचितम्। पुस्तके उक्तं यत् अटलकन्दरा द्वारा लाहौले वर्षपर्यन्तं पर्यटनस्य ऋतुः आरब्धा, येन उपत्यकायाः सामाजिक-आर्थिक-स्थितौ क्रान्तिः अभवत्।प्रतिमासं समासे एकलक्षं पर्यटकाः कन्दरां लङ्घयन्ति । एषा कन्दरा लाहौल-क्षेत्रस्य आर्थिक-उत्प्रेरकरूपेण कार्यं करोति, तथैव सशस्त्रसेनानां कृते लद्दाखं प्रति वैकल्पिकं प्रवेशमार्गं अपि प्रददाति । सीमामार्गसङ्घटनेन २०२० तमे वर्षे ₹३,२०० कोटिरूप्यकाणां व्ययेन सम्पन्नस्य अस्य आन्तर्भौमिकराजमार्गस्य कारणेन मनाली-केलाङ्गयोः कुलदूरता ११६ किलोमीटरतः ७१ किलोमीटरपर्यन्तं, मनाली-लेहयोः मध्ये ४६ किलोमीटर न्यूनं जातम्। एतत् लाहौल-लद्दाख, सीमाक्षेत्रयोः मध्ये सैन्यरसदस्य पर्यटनसम्बद्धतायाः च सुविधां करोति, येन लाहौल-लेहयोः अर्थव्यवस्थाः वर्धते विश्वस्य अभिलेखपुस्तके १०,००० पादतः उपरि दीर्घतमा कन्दरारूपेण मान्यताप्राप्तस्य अटलकन्दराया: विश्वस्य केचन उत्तमाः उन्नतसुरक्षाप्रणाल्याः सन्ति, येषु वायुप्रवाहः, आपत्कालीननिष्कासनकन्दरा:, अग्निनियन्त्रणप्रणाली, निरन्तरवायुगुणवत्तानिरीक्षणं च सन्ति संसदसदस्यः प्रो. (डॉ.) सिकंदरकुमारः *”मोदीयुगे आर्थिकसशक्तिकरणम्*” इति लिखति यत् दुर्गमपर्वतक्षेत्रेषु सामान्यजनस्य प्रवेशस्य सुविधायै पर्वतमाला रज्जूमार्ग- कार्यक्रमः आगामिषु पञ्चवर्षेषु १,२०० किलोमीटरव्यासस्य २५० तः अधिका: रज्जूमार्ग-परियोजना: विकसितं करिष्यति, यस्य मूल्यं ₹१.२५ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति। पर्वतमाला रज्जूमार्गकार्यक्रमस्य अन्तर्गतं हिमाचले पर्यावरणसौहृदं, दर्शनीयं, सुलभं च यात्रां कर्तुं विश्वस्तरीयप्रौद्योगिक्याः उपयोगेन ₹३,२३२ कोटिरूप्यकाणां व्ययेन कुल ५७.१ किलोमीटर् व्यासस्य सप्त रज्जूमार्गपरियोजनानां निर्माणं भविष्यति १३.५ किलोमीटरदीर्घस्य पालमपुर-थात्री-छुंजा -हिमशैल-रज्जुमार्गस्य मूल्यं ₹६०५ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति । सिरमौर-मण्डलस्य ८ किलोमीटर्-दीर्घस्य शिरगुल-महादेव-मन्दिर-चूड़धार-मार्गस्य व्ययः ₹२५० कोटिरूप्यकाणां भविष्यति, तथा च बिलासपुरमण्डलस्य ३ किलोमीटर्-दीर्घस्य लुहनु-बन्दला-मार्गस्य मूल्यं ₹१५० कोटिरूप्यकाणां व्ययः भविष्यति, हिमानीतः चामुण्डा (काङ्गड़ा)पर्यन्तं ६.५ किलोमीटर् व्यासस्य मार्गस्य निर्माणं भविष्यति, यस्य व्ययः ₹२८९ कोटिरूप्यकाणां भविष्यति । बिजलीमहादेवमन्दिरात् (कुल्लू) ३.२ किलोमीटर् दूरे मार्गे ₹२०० कोटिरूप्यकाणां व्ययः भविष्यति । भरमौरतः भरमाणीमातामन्दिरपर्यन्तं २.५ किलोमीटर् व्यासस्य मार्गस्य मूल्यं ₹१२० कोटिरूप्यकाणि भविष्यति। किल्लाड़ात्- साच-दर्रा (चम्बा) यावत् २०.४ किलोमीटर्-पर्यन्तं मार्गस्य मूल्यं ₹१,६१८ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति ।
पुस्तके पर्वतीयराज्यानां विकासस्य चित्रं प्रस्तुतम्
पुस्तके उक्तं यत् प्रधानमन्त्रिणा नरेन्द्रमोदी इत्यनेन डिजिटलसंपर्कस्य विषये ग्रामाः नगरैः सह सममूल्याः कृताः, हिमाचलप्रदेशादिपर्वतीयराज्यानां विशेषतया लाभः अभवत्। २०१५ तः २०२१ पर्यन्तं ग्रामीणेषु अन्तर्जालप्रवेशः २०० प्रतिशतं वर्धितः अस्ति । २०२४ तमे वर्षे ९५.१५ प्रतिशतं ग्रामेषु अन्तर्जालस्य उपयोगः भविष्यति, अधुना प्रायः ४० कोटिग्रामीणजनाः अन्तर्जालस्य उपयोगं करिष्यन्ति देशस्य ९५४.४० मिलियन अन्तर्जाल-उपयोक्तृणां मध्ये ३९८.३५ मिलियनं ग्राम्यक्षेत्रेषु निवसन्ति । भारतनेट् परियोजनया २,१३,००० ग्रामपंचायता: ऑप्टिकल् फाइबर-संपर्केण सम्बद्धा: सन्ति । ग्राम्यक्षेत्रेषु विगतत्रिषु वर्षेषु मोबाईलव्यवहारः २००% अधिकं वर्धितः अस्ति । पुस्तके उक्तं यत्, २०२३ तमस्य वर्षस्य सितम्बर्-मासस्य १७ दिनाङ्के आरब्धा पञ्चवर्षीया प्रधानमन्त्रिविश्वकर्मयोजना ₹१३,००० कोटिरूप्यकाणां व्ययेन ग्रामीणक्षेत्रेषु कौशलं परिष्कर्तुं क्रीडापरिवर्तकं सिद्धं भविष्यति। हिमाचलप्रदेशे प्रधानमन्त्री विश्वकर्मायोजनायाः अन्तर्गतं त्रिस्तरीयं प्रदर्शनं कृत्वा अद्यावधि १८३,२४५ अभ्यर्थीनां चयनं कृतम् अस्ति। चयनित अभ्यर्थिनः सूक्ष्म-लघु-मध्यम-उद्यम-मन्त्रालयस्य तकनीकीविशेषज्ञानाम् आर्थिकसहायतां प्रशिक्षणं च प्राप्नुवन्ति । शून्यबैङ्कशेषेण आरब्धस्य प्रधानमन्त्रिजनधनयोजनायाः अन्तर्गतं ५३१.३ मिलियनतः अधिकाः वित्तकोषसंख्या: उद्घाटिताः सन्ति, येषु ५५.६ प्रतिशतं महिलानां, ६६.६ प्रतिशतं ग्रामीणक्षेत्रेषु, अर्धनगरीयक्षेत्रेषु च अस्ति ग्रामीणपरिवारानाम् आर्थिकआवश्यकतानां कृते ओवरड्राफ्टरूपेण ₹२३००० कोटिभ्यः अधिकं वितरणं कृतम् अस्ति। हिमाचलप्रदेशे प्रायः २० लक्षं जनधनलेखाः सन्ति ।
