पण्डितअटलबिहारीवाजपेयी महोदयस्य व्यक्तित्वं कृतित्वं च(जन्मदिवसविशेष:)

पण्डितअटलबिहारीवाजपेयीमहोदयस्य व्यक्तित्वं कृतित्वं च(जन्मदिवसविशेष:)
(25/12/1924-16/08/2018)
भारतीयराजनीतिक्षेत्रे ये महापुरुषाः राष्ट्रस्य न केवल नेतृत्वं कृतवन्तः, अपि तु स्वजीवनस्य आदर्शैः, विचारैः, वाणीमाधुर्येण, कवित्वेन च जनमानसस्य उपरि प्रभुत्वं स्थापितवन्तः, तेषु अग्रगण्यः आसीत् स्व०पण्डितअटलबिहारीवाजपेयीमहाशय:। सः राजनीतिज्ञः एव न अपि तु कविः, पत्रकारः, वक्ता, चिन्तकः, राष्ट्रभक्तः च आसीत्। भारतीयलोकतन्त्रस्य इतिहासे सः एकः आदर्शप्रधानमन्त्री: आसीत्। एष: स्वजीवने राष्ट्रहितं सर्वोपरि मत्वा, दलगतभेदान् अतिक्रम्य सर्वेषां सम्मानं प्राप्तवान्।एष: एतादृश: राजनीतिज्ञ: आसीत् यस्य प्रशंसां विपक्षीनेतार: अपि कुर्वन्ति स्म। तस्य व्यक्तित्वे सौम्यता, गाम्भीर्यम्, धैर्यम्, करुणा, राष्ट्रनिष्ठा च अद्भुतरूपेण समन्वितानि आसन्।
एतस्य जन्म 1924 तमे ख्रिष्टाब्दे दिसम्बरमासस्य पंचविशतिदिनांके मध्यप्रदेशस्य ग्वालियरनगरे
पण्डितकृष्णबिहारीवाजपेयी इति पितुः श्रीमतीकृष्णादेवी इति मातुः च गृहे अभवत्। बाल्यकालादेव तस्य बुद्धिः तीक्ष्णा, स्मरणशक्तिः प्रखरा, वाक्शक्ति च प्रभावशालिनी आसीत्। एष: प्रारम्भिकशिक्षां ग्वालियरनगरे एव प्राप्तवान्। तदनन्तरं ग्वालियर-विक्टोरिया-महाविद्यालये अध्ययनं कृत्वा, कानपुरविश्वविद्यालयात् राजनीतिशास्त्रे स्नातकोत्तरपदवीं प्राप्तवान्। छात्रावस्थायामेव एष: राष्ट्रीयस्वयंसेवकसंघस्य विचारैः प्रभावितः अभवत्, राष्ट्रसेवायाः दृढसंकल्पं च अकरोत्।
युवावस्थायामेव अयं राष्ट्रसेवायै पत्रकारितां माध्यमेन राष्ट्रवादीविचारान् जनसामान्येषु प्रचारितवान्। सः ‘राष्ट्रधर्म’, ‘पाञ्चजन्य’, ‘वीर अर्जुन’ इत्यादिषु पत्रेषु सम्पादकरूपेण कार्यं कृतवान्। राजनीतौ तस्य प्रवेशः भारतीयजनसंघस्य माध्यमेन अभवत्। डा.श्यामाप्रसादमुखर्जीमहाशस्य एष: अनन्यतम: सहयोगी आसीत्। मुखर्जीमहोदयस्य निधनानन्तरं वाजपेयीमहाशय: जनसंघस्य प्रमुखनेतृत्वं स्वीकृतवान्।अयं
१९५७ तमे ख्रिष्टाब्दे प्रथमवारं लोकसभानिर्वाचने विजयं प्राप्तवान् । ततः सः नववारं लोकसभाया: बारद्वयं राज्यसभाया: च सदस्यः निर्वाचित: अभवत्। तस्मिन् वक्तृत्वक्षमता अद्भुता प्रखरा, विलक्षणशैलीयुक्ता रमणीया च आसीत् । यदा एष: विरोधीदलस्य नेता आसीत् तदा सत्तापक्षेन एतस्य सम्मानं भवति स्म। एतस्य विषये पण्डितजवाहरलालनेहरूमहोदय: अपि एकदा उक्तवान्—“अटलजीमहाशय: भविष्ये भारतस्य प्रधानमन्त्री भविष्यति।” एषा उक्ति तस्य वाणीमाधुर्यस्य, तार्किकशक्तेः, राष्ट्रभक्ते: च प्रमाणम् अस्ति। मोरारजीदेसाईसर्वकारस्य मंत्रिमंडले एष: विदेशमंत्रीरूपेण कार्यं कृत्वा संयुक्त राष्ट्रमहासभायां 1977 तमे वर्षे हिंदीभाषायां सम्बोधनं कृतवान्। एष: राष्ट्रस्य दशम: प्रधानमंत्री आसीत् । एष: महानुभाव: वारत्रयं भारतदेशस्य प्रधानमन्त्री अभवत्। प्रथमबारं द्वितीयबारं च अल्पकालिक:एष: प्रधानमंत्री आसीत् । तृतीयकार्यकाले एतेन स्थिरं, निर्णायकं, विकासोन्मुखं शासनं प्रदत्तम्।
एतस्य एव शासनकाले पोखरणपरमाणुपरीक्षणम्
1998तमे वर्षे सम्पन्नं जातं येन भारतदेश: विश्वमञ्चे परमाणुशक्तिराष्ट्ररूपेण प्रतिष्ठित: अभवत्। इदं परीक्षणं वाजपेयीसर्वकारस्य साहसस्य, राष्ट्रियसुरक्षाप्राथमिकतायाः च द्योतकम् आसीत् । वाजपेयीमहाशय: विदेशनीतौ शान्तेः पक्षधरः आसीत्। एतस्मात् कारणात् लाहौरबसयात्रा ,पाकिस्तानसम्बन्धेषु संवादः,संयुक्तराष्ट्रसंघे भारतस्य सशक्तप्रतिनिधित्वम्
इत्यादीनि कार्याणि कृतानि। यद्यपि भारत-पाकिस्तानयो: मध्ये कारगिलयुद्धम् अभवत्, तथापि एतस्य धैर्येण, रणनीत्या च भारतस्य विजयः सुनिश्चितः अभवत् । एतस्य योगदानं देवस्य आर्थिकविकासेषु आधारभूतसंरचनासु चापि आसीत् यतो हि वाजपेयीशासने एव स्वर्णिमचतुर्भुजपरियोजना, ग्रामसडकयोजना, दूरसञ्चारक्रान्तिः,निजीकरणनीतिःइत्यादयः योजनाः आरब्धाः अभवन् । एतस्य शासने भारतदेशस्य आर्थिकविकासः तीव्रगत्या अभवत्। वाजपेयीमहाशय: सामाजिकसमरसताया: प्रतीक: आसीत् । एष: सदैव समन्वयवादिसिद्धान्तस्य पालनम् अकरोत् । एतस्य ध्यानं धर्मनिरपेक्षताया: लोकतान्त्रिकमूल्यानाम् उपरि च विशिष्टम् आसीत् ।वाजपेयीमहाशय: केवलं राजनीतिज्ञः न, अपि तु संवेदनशीलः कविः आसीत्।तस्य काव्येषु राष्ट्रभक्ति: ,मानवतावादः,करुणा,आशा इत्यादयः भावाः प्रतिफलन्ति।तस्य प्रसिद्धकाव्यपङ्क्तयः—
“हार नहीं मानूँगा, रार नहीं ठानूँगा।”तस्य कवित्वं भावप्रधानं, सरलम्, हृदयस्पर्शि च आसीत्। एतस्य व्यक्तित्वस्य प्रमुखगुणाः वाणीमाधुर्यम् ,राजनीतिकशिष्टाचारः,कर्तव्यनिष्ठा,राष्ट्रभक्ति:,
सहिष्णुता,नैतिकदृढता,नेतृत्वकुशलता,आर्थिकशुचिता इत्यादय: प्रमुखा: आसन्। एष: विरोधिनां कृते अपि सदैव सौजन्यं दर्शितवान्। वाजपेयीमहोदय: भारतरत्नसम्मान(2015),पद्मविभूषण(1992),लोकमान्यतिलकपुरस्कारः(1994),श्रेष्ठसांसदसम्मान (1994)इत्यादिभि:अनेकैः सम्मानैः अलङ्कृतः। स्वजीवनस्य अन्तिमचरणे दीर्घकालं यावत् स्वास्थ्यसमस्याभिः पीडितः भूत्वा 2018तमे ख्रिष्टाब्दे अगस्तमासस्य षोडशतमे दिनांके नवदिल्लीस्थएम्सचिकित्सालये तस्य निधनं अभवत्। एतस्य निधनं सम्पूर्णराष्ट्राय अपूरणीया क्षति: आसीत् ।वाजपेयीमहाभाग: भारतीयराजनीतेः युगपुरुषः आसीत्।
एष: राजनीतौ नैतिकतायाः, लोकतन्त्रस्य, राष्ट्रसेवायाः च जीवितप्रतीकः आसीत्। तस्य जीवनं दर्शयति यत्—
राजनीतिः देशसेवायाः माध्यमं भवितुं शक्नोति।
अद्यापि तस्य विचाराः, आदर्शाः, वाणी च भारतस्य नागरिकान् राष्ट्रसेवायै प्रेरयन्ति। सः न केवलं भूतकालस्य नेता, अपि तु भविष्यस्य मार्गदर्शकः अपि अस्ति। एतस्य विशेषता बिफरे वयं यत्किमपि वदिष्याम: तत् सर्वे अल्पम् एवं भविष्यति , यतो हि एतस्य व्यक्तित्वस्य स्वरूपं विशालतमं वर्त्तते।अत्र अन्ते वयं वक्तुं शक्नुमो यत् यदा यदा भारतदेशस्य इतिहासे आदर्शराजनीते: आदर्शराजनीतिज्ञानां चर्चा भविष्यति तदा तदा जना: स्वर्गीय पण्डित अटल बिहारी वाजपेयीमहाशयानां स्मरणं करिष्यन्ति एव। उक्तं च- स जीवति यशो यस्य कीर्तिर्यस्य स जीवति।अयशोऽकीर्तिसंयुक्तः जीवन्नपि मृतोपमः॥ इत्यलम्।
डॉ विमलेश झा, डीएवी पब्लिक स्कूल बरारी,भागलपुर, बिहार