अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरस्य महत्त्वम्, एकस्मिन् गर्भगृहे द्वे शिवलिङ्गे सम्मुखे स्थापिते
श्रावणस्य पवित्रः मासः भगवतः शिवस्य आराधनायाः कृते अतीव शुभः मन्यते। अस्मिन् सम्पूर्णे मासे देशस्य सर्वेषु शिवमन्दिरेषु भक्तानां महतः सम्मर्दः (भीड़) दृश्यते। यदि भवान्/भवती अपि अस्मिन् श्रावणमासे कस्यचित् विशेषस्य चमत्कारिणः च शिवमन्दिरस्य दर्शनाय योजनां करोति, तर्हि राजस्थानस्य माउंट-आबू-स्थितम् अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरम् भवतः/भवत्याः कृते विशेषं भवितुं अर्हति। अस्य मन्दिरस्य महत-वैशिष्ट्यम् इदम् अस्ति यत् अत्र एकस्मिन् एव गर्भगृहे परस्परं सम्मुखे द्वे शिवलिङ्गे स्थापिते स्तम्, येन इदं देशस्य अतीव दुर्लभेषु शिवमन्दिरेषु परिगण्यते। आगच्छन्तु, मन्दिरेण सम्बद्धाम् एतां विशेषां मान्यतां जानीमः।
अरावली-पर्वतमालायाः उपत्यकायां स्थितम् अस्ति इदं प्राचीनं शिवमन्दिरम्
राजस्थानस्य एकेनैव पर्वतीय-विरामस्थलेन (हिल स्टेशन) माउंट-आबू-नगरे स्थितम् अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरम् ‘देलवाड़ा’ इति स्थानात् प्रायः ७ किलोमीटर-दूरे अरावली-पर्वतमालायाः शान्तासु प्राकृतिक-उपत्यकासु स्थितम् अस्ति। श्रावणमासे अत्र विशेष-पूजा-अर्चनायै जलाभिषेकाय च दूरात् दूरात् भक्ताः आगच्छन्ति।
एकस्मिन् एव गर्भगृहे द्वे शिवलिङ्गे, एतदेव अस्ति मुख्यं वैशिष्ट्यम्
अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरस्य सर्वाधिकम् अद्भुतं वैशिष्ट्यम् इदम् अस्ति यत् अत्र एकस्मिन् एव गर्भगृहे द्वे शिवलिङ्गे सम्मुखे स्थापिते स्तः। न केवलं तावत्, द्वाभ्यां शिवलिङ्गाभ्यां सह द्वयोः शिवपरिवारयोः प्रतिमाः अपि विराजन्ते। धार्मिक-मान्यतानुसारम् एषा व्यवस्था शिव-शक्त्योः विशेष-स्वरूपस्य प्रतीकं मन्यते। एतदेव कारणं यत् अस्य मन्दिरस्य धार्मिकं महत्त्वम् अन्येभ्यः शिवमन्दिरेभ्यः भिन्नं वर्तते।
स्कन्दपुराणे अस्ति अस्य मन्दिरस्य कथा
धार्मिक-विश्वासानुसारम् अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरस्य विषयः स्कन्दपुराणे अपि वर्णितः अस्ति। मान्यता अस्ति यत् श्रीरामस्य गुरुः महर्षिः विश्वामित्रः तथा आयुर्वेदस्य देवः भगवान् धन्वन्तरिः अस्मिन्नेव स्थाने तपस्यां कृतवन्तौ। अतः इदं स्थानं न केवलं शिवभक्तानाम्, अपि तु ऋषि-परम्परया सम्बद्धायै आस्थायाः अपि प्रमुखं केन्द्रं मन्यते।
कदापि न शुष्यति मन्दिरस्य पवित्रः जलकुण्डः
मन्दिर-प्राङ्गणे निर्मितः पवित्रः जलकुण्डः भक्तानां कृते विशेष-आकर्षणस्य केन्द्रम् अस्ति। स्थानीय-मान्यतानुसारम् अस्मात् कुण्डात् कियत् अपि जलम् निष्कास्यताम्, परन्तु अस्य जलं कदापि न क्षीयते (न शुष्यति)। एतस्मात् कारणात् एव अयं चमत्कारिकः जलकुण्डः मन्यते।
गङ्गाजलवत् पवित्रं मन्यते कुण्डस्य जलम्
स्थानीय-जनानां मान्यता अस्ति यत् अस्य जलकुण्डस्य जलम् गङ्गाजलवत् पवित्रम् अस्ति। बहवः भक्ताः एतत् जलं स्वगृहमपि नयन्ति। एषः अपि विश्वासः अस्ति यत् अस्य कुण्डस्य जलेन स्नानेन अथवा श्रद्धया अस्य उपयोगेन विविधाः त्वग्रोगाः (चर्मरोगाः) नश्यन्ति।
श्रावणमासे वर्धते भक्तानां सम्मर्दः
सम्पूर्णे श्रावणमासे अग्नेश्वर-महादेव-मन्दिरस्य विशेषा शोभा दृश्यते। भक्ताः भगवतः शिवस्य जलाभिषेकं कुर्वन्ति, रुद्राभिषेकं कारयन्ति, तथा च सुख-समृद्ध्यै, उत्तमारोग्याय, मनोकामनानां पूर्तये च प्रार्थनां कुर्वन्ति।
