वर्षर्त्वापदा-प्रकरणे एनजीटी-संस्थायाः कठोरं रूपम्, अधिकारिणः अनुपस्थितौ मुख्यसचिवं प्रति निर्देशः
हिमसंस्कृतवार्ता — नवदेहली।
राष्ट्रियहरिताधिकरणस्य (एनजीटी) प्रधानपीठेन हिमाचलप्रदेशे वर्षर्त्वापद: (मानसून-आपदा) कथितपर्यावरणोल्लङ्घनानां च सम्बद्धप्रकरणे राज्यसर्वकारस्य एकस्य वरिष्ठस्याधिकारिणः निर्धारिते श्रवणे अनुपस्थितौ सत्यां गम्भीरं रूपम् अङ्गीकृतम्। अधिकरणेन हिमाचलप्रदेशस्य मुख्यसचिवः समादिष्टः यत् सः अग्रिमायां श्रुतौ नगर-ग्रामनियोजनविभागस्य प्रधानसचिवस्य आभासीयाम् (वर्चुअल्) उपस्थितिं सुनिश्चितां कुर्यात्। अधिकरणेन स्पष्टीकृतं यत् यदि प्रधानसचिवः अग्रिमायां श्रुतावपि उपस्थितः न भवति, तर्हि मुख्यसचिवाय स्वयमेव आभासीयरूपेण उपस्थितं भूत्वा पीठस्य साहाय्यं करणीयं भविष्यति।
पूर्वमपि प्रदत्ताः आसन् आभासीयोपस्थितेः निर्देशाः
न्यायमूर्तेः प्रकाशश्रीवास्तवस्य (अध्यक्षस्य) तथा च विशेषज्ञसदस्यस्य डॉ. अफरोज-अहमदस्य पीठेन ७२६/२०२३ सङ्ख्याकस्य मूल-आवेदनस्य श्रुतिः क्रियमाणा आसीत्। एतत् प्रकरणं २५ नवम्बर् २०२३ दिनाङ्के ‘द हिन्दू’ इति वार्तापत्रे प्रकाशितायाः एकायाः वार्तायाः आधारेण पञ्जीकृतम् आसीत्। वार्तायां हिमाचलप्रदेशे वर्षर्त्वापद: पृष्ठतः वनकर्तनं, अव्यवस्थितनिर्माणम्, अवैज्ञानिकम् अवैधखननं च उत्तरदायित्वेन प्रतिपादितसम्बद्धाः विषयाः समुत्थापिताः आसन्।
अधिकरणेन ४ आगस्ट् २०२६ दिनाङ्कस्य आदेशे उल्लिखितम् आसीत् यत् हिमाचलप्रदेशसर्वकारस्य केषाञ्चित् वरिष्ठाधिकारिणां पक्षतः कोऽपि उपस्थितः नाभवत्। एतेषु मुख्यसचिवः, प्रधानसचिवः—नगर एवं ग्रामनियोजनविभागः तथा च वन-पर्यावरणसम्बद्धाः वरिष्ठाधिकारिणः सम्मिलिताः आसन्। अधिकारिणाम् अनुपस्थितेः कारणात् तस्मिन् दिने प्रकरणस्य प्रभावशालिनी श्रुतिः न सम्भवा जाता। ततः परम् अधिकरणेन मुख्यसचिवं व्यक्तिगततया आह्वयितुम् अपेक्ष्य नगर-ग्रामनियोजनविभागस्य प्रधानसचिवाय १३ अक्तोबर् २०२६ दिनाङ्के आभासीयमाध्यमेन (Virtual mode) उपस्थितये निर्देशः दत्तः आसीत्।
अनुपस्थितेः कारणकथनायापि न कृतम् आवेदनम्
निर्धारिते दिनाङ्के प्रधानसचिवः आभासीयरूपेण उपस्थितः नाभवत्। अधिकरणेन इदमपि अङ्कितं यत् तस्य पक्षतः श्रुतौ सम्मिलने कस्याश्चित् कठिनतायाः उल्लेखं कृत्वा किमपि आवेदनमपि न प्रस्तुतम् आसीत्। पीठेन एतत् स्वस्य पूर्वतनस्य आदेशस्य स्पष्टरूपेण अनादरत्वेन (अननुपालनत्वेन) मत्वा निर्देशानामन्वेषणं सुनिश्चितं विधातुम् अग्रिमकार्यवाही आवश्यकी मन्ये।
मुख्यसचिवाय अनुपालनं सुनिश्चितं कर्तुं दायित्वम्
एनजीटी-संस्थया हिमाचलप्रदेशस्य मुख्यसचिवः समादिष्टः यत् सः अग्रिमायां श्रुतौ नगर-ग्रामनियोजनविभागस्य प्रधानसचिवस्य आभासीयाम् उपस्थितिं सुनिश्चितां विद्ध्यात्। आदेशस्य प्रतिलिपिः आवश्यकानुपालनाय मुख्यसचिवं प्रति प्रेषयितुमपि निर्देशाः प्रदत्ताः। अधिकरणेन स्पष्टीकृतं यत् यदि प्रधानसचिवः उपस्थितः न भवति, तर्हि मुख्यसचिवेन स्वयमेव आभासीयरूपेण उपस्थितं भूत्वा प्रकरणे पीठस्य साहाय्यं करणीयं भविष्यति। अस्य प्रकरणस्य अग्रिमा श्रुतिः २२ जनवरी २०२७ दिनाङ्के निर्धारिता अस्ति।
