हिमाचल-प्रधानमन्त्री आवास योजना-: कथं भवेत् आवेदनम् ? का अस्ति पात्रता ? कथं लप्स्यते लाभ:?

हिमाचल-प्रधानमन्त्री आवास योजना: कथं भवेत् आवेदनम् ? का अस्ति पात्रता ? कथं लप्स्यते लाभ:?
हिमसंस्कृतवार्ता: – शिमला।
केन्द्रसर्वकारेण नगरीयक्षेत्रेषु सर्वेभ्यः आवासं प्रदातुं उद्देशेन ‘प्रधानमन्त्री आवास योजना-शहरी २.०’ प्रारब्धा। एषा योजना २०२४ तमे वर्षे सितम्बर-मासस्य प्रथमदिनाङ्कात् आगामिपञ्चवर्षाणि यावत् प्रवर्तते। अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं गृहनिर्माणार्थं केन्द्रसर्वकारेण २.२५ लक्षं रूप्यकाणि तथा राज्यसर्वकारेण २५ सहस्रं रूप्यकाणि सहायताधराशिः प्रदीयते।
कथं करणीयं आवेदनम्
योजनायै आवेदनं कर्तुमिच्छुकाः जनाः ‘पीएमएवाई-यू’ (PMAY-U) इत्यस्य अधिकृत-जालपुटे (Website) गत्वा अन्तर्जालमाध्यमेन आवेदनं कर्तुं शक्नुवन्ति। एतदतिरिच्य इच्छुकजनाः नगरनिकायस्य कार्यलये अपि आवेदनं कर्तुं शक्नुवन्ति। सर्वकारस्य लक्ष्यमस्ति यत् अस्याः योजनायाः माध्यमेन नगरीयक्षेत्रेषु निवसन्तः निर्धनाः मध्यमवर्गीयाः च जनाः अल्पमूल्ये उत्तम-आवाससुविधां प्राप्नुयुः। अस्याः अन्तर्गतं पात्रलाभार्थिभ्यः गृहनिर्माणार्थं, क्रयणार्थं वा भाटकेन स्वीकरणार्थं च आर्थिकसहायता दास्यते, येन ते न्यूनदरेण स्वकीयं गृहं प्राप्तुं शक्नुवन्ति।
कः आवेदनं कर्तुं शक्नोति
योजनायाः लाभः आर्थिकरूपेण दुर्बलवर्गाय (EWS), निम्न-आयवर्गाय (LIG) तथा मध्यम-आयवर्गाय (MIG) च लप्स्यते। पात्राणि ताानि एव कुटुम्बानि भविष्यन्ति येषां समीपे देशे कुत्रापि दृढं (‘पक्का’) गृहं नास्ति। कुटुम्बे पति-पत्नी तथा अविवाहिताः पुत्राः पुत्र्यः च सम्मिलिताः भविष्यन्ति। योजनायाः अन्तर्गतं न्यूनतम् ३० वर्गमीटर-परिमितं गृहं निर्मीयते, यस्मिन् जलं, विद्युत्, मार्गः, स्वच्छता सदृशाः मूलभूतसुविधाः अनिवार्याः भविष्यन्ति।
राज्येभ्यः का अस्ति शिथिलता
राज्येभ्यः गृहस्य आकारं ४५ वर्गमीटर-परिमितं यावत् वर्धयितुं अनुमतिः प्रदत्ता। सहैव परियोजनासु दिव्यांगजनेभ्यः सोपानमार्गः (Ramp), अङ्गणवाडी-केन्द्रं, वर्षानिधि-सञ्चयनं (Rainwater harvesting) तथा सौर-ऊर्जा सदृशाः सुविधाः अपि सुनिश्चिताः भविष्यन्ति। एषा योजना चतुर्षु मुख्यभागेषु प्रयोक्ष्यते। प्रथमं, ‘लाभार्थी-आधारित-निर्माण’ (BLC) इत्यस्य अन्तर्गतं निर्धनाः जनाः स्वभूमौ गृहं निर्मातुं शक्ष्यन्ति तथा किस्तेषु (Installments) सहायतां प्राप्स्यन्ति। द्वितीयं, ‘सहभागिता-इत्यत्र किफायती-आवास’ (AHP) इत्यस्य अन्तर्गतं निजी-सर्वकारीय-परियोजनासु अल्पमूल्ये गृहाणि उपलब्ध्वानि भविष्यन्ति। तृतीयं, न्यून- शुल्क- आवास’ (ARHC) इत्यस्य अन्तर्गतं नगरीयनिर्धनेभ्यः कर्मचारिभ्यः च भाटकगृहाणि उपलभ्यन्ते। चतुर्थं, ‘ब्याज- सबसिडी- योजना’ (CLSS) इत्यस्य अन्तर्गतं गृहक्रयणार्थं स्वीकृतऋणे (Loan) व्याज-अनुदानं दास्यते।
का अस्ति वार्षिकी आय-सीमा?
आय-सीमायां ईडब्लयूएस (EWS) वर्गस्य वार्षिकी आयः ३ लक्षं रूप्यकाणि यावत्, एलआईजी (LIG) वर्गस्य ३ तः ६ लक्षं यावत् तथा एमआईजी (MIG) वर्गस्य ६ तः ९ लक्षं रूप्यकाणि यावत् निर्दिष्टा अस्ति।