कांगडायाः बीहण पंचायतस्य नङ्गलग्रामस्य शिक्षकः अनूपसिंहजसयालः पुस्तकालयविज्ञानविषये विद्यावारिधेः (पीएच.डी) उपाध्याः अलङ्कृतः
हिमसंस्कृतवार्ताः देहरा। लवली प्रोफेशनल विश्वविद्यालये जालन्धर इत्यत्र आयोजिते दीक्षांतसमारोहे कांगडायाः बीहण पंचायतस्य नङ्गलग्रामस्य एकःकेन्द्रीयविद्यालयस्य शिक्षकः अनूपसिंहजसयालः पुस्तकालयविज्ञानविषये विद्यावारिधेः (पीएच.डी) उपाध्याः अलङ्कृतः। विदितं स्यात् यत् स्वर्गीयस्य श्री बलवन्तसिंहजस्यालस्य स्वर्गीयस्य श्रीमती विमलादेवीस्य च पुत्रः श्री अनूपसिंहजस्यालः ग्रेट् ब्रिटेनस्य पूर्वप्रधानमन्त्री मैरी ट्रुस् इत्यस्याः संस्थया चालिते पुस्तकालयविज्ञानस्य विभागे पुस्तकालयविज्ञानविषये विद्यावारिधिं कृतवान्। एतत् हिमाचलप्रदेशस्य सर्वेषां च क्षेत्रस्य जनानां कृते आनन्दस्य गौरवस्य च विषयः अस्ति। उल्लेखनीयं यत् एषा उपाधिः विशिष्टविषये मौलिकं गहनं च शोधं कृत्वा सर्वोच्चं शैक्षणिकं उपाधिं भवति, येन व्यक्तिः तस्मिन् क्षेत्रे विशेषज्ञः भवति तस्य शोधं हिमाचलप्रदेशस्य सर्वकारीयमहाविद्यालयेषु पुस्तकालयानाम् स्वचालनस्य, संजालस्य च वर्तमानस्थितेः विषये केन्द्रितम् अस्ति । अद्यतनसूचनाप्रौद्योगिक्याः युगे यदि पुस्तकालयसंसाधनाः स्वचालिताः भवन्ति तर्हि संजालीकरणेन सामान्यजनस्य कृते सुलभाः भवितुम् अर्हन्ति । भारतसर्वकारः अस्मिन् विषये विशेषं ध्यानं ददाति। अद्यत्वे ई-पुस्तकालयः, राष्ट्रिय-अङ्कीयपुस्तकालयः च अस्य प्रमुखानि उदाहरणानि सन्ति । तस्य शोधकार्यं दर्शयति यत् हिमाचलप्रदेशः अद्वितीयां पुस्तकालयव्यवस्थां विकसयति। शासकीयमहाविद्यालयपुस्तकालयेषु स्वचालनस्य, संजालस्य च वर्तमानस्थितिः सन्तोषजनकात् दूरम् अस्ति । अधिकांशमहाविद्यालयपुस्तकालयेषु पुस्तकालयस्य अन्येषां पुस्तकालयकर्मचारिणां च घोरः अभावः भवति इति अपि चिन्ताजनकः विषयः । अद्यत्वे पुस्तकालयविज्ञानस्य जगत् अङ्कीय-आभासी-पुस्तकालयेषु केन्द्रितम् अस्ति, स्वचालनं, संजालीकरणं च प्राथमिक-आवश्यकता अस्ति । कस्यापि समाजस्य जागरूकं, सूचितं च कर्तुं पुस्तकालयानाम् महती भूमिका भवति । अस्मिन् अध्ययने देशे प्रचलितानां सामाजिकदोषाणां, एतेषां समस्यानां समाधानस्य च विषये अपि प्रकाशः प्रसारितः अस्ति । अद्यत्वे मादकद्रव्यव्यसनेन अस्माकं युवानः गृहीताः, मादकद्रव्यव्यसनं च अन्येषां भयानकसमस्यानां कारणं भवति यथा चौर्यम्, उत्पीडनं, बलात्कारः, भ्रष्टाचारः च अस्माकं परितः नित्यं घटमानाः घटनाः अस्य उदाहरणं भवन्ति, ये अस्माकं समाजाय, राष्ट्राय च गम्भीरं सङ्कटं जनयन्ति । पुस्तकालयाः ज्ञानस्य भण्डारः भवन्ति, ज्ञानी समाजः समाधानं प्रददाति, न तु समस्याः । यदि प्रत्येकस्मिन् पंचायते पुस्तकालयः उद्घाटितः स्यात् तर्हि युवानां कृते स्वविरक्तसमयस्य उपयोगाय उपयुक्तं स्थानं स्यात्। अधिकशिक्षितः समाजः जागरूकतां वर्धयिष्यति, वर्तमानसामाजिकदुष्टानां निवारणे च साहाय्यं करिष्यति। अनेन दारिद्र्यात् निवृत्तिः प्राप्यते, समाजः समृद्धिं विकासं च प्रति गमिष्यति। डॉ. अनूपसिंहजस्यालः पूर्वसैनिकः अस्ति, सम्प्रति केन्द्रीयविद्यालयसङ्गठने सेवां करोति । तस्य प्राथमिकरुचिः शिक्षा, अध्यापनं च अस्ति । डॉ. अनूपसिंहजस्यालः सेनायाः सेवां कुर्वन् अध्ययनं न त्यक्तवान् । सः आङ्ग्लभाषायां राजनीतिशास्त्रे च एम.ए., बी.एड्., पुस्तकालये सूचनाविज्ञाने च स्नातकोत्तरपदवीं, एम.फिल्., पीएच.डी., यूजीसी-नेट् योग्यता च प्राप्तवान् । तस्य जीवनस्य कार्यं समाजं राष्ट्रं च सभ्यं, समर्थं, विकसितं च कर्तुं वर्तते। सः स्वयंसेवकः अस्ति तथा च बाल्यकालात् एव राष्ट्रीयस्वयंसेवकसङ्घेन सह सम्बद्धः अस्ति तथा च सम्प्रति देहरामण्डलस्य बौद्धिकशिक्षाप्रमुखत्वेन कार्यं करोति। १९७० तमे वर्षे अक्टोबर्-मासस्य ९ दिनाङ्के जन्म प्राप्य डॉ. अनूपसिंहजस्यालः अन्येषु सामाजिककारणेषु अपि महत्त्वपूर्णां भूमिकां निर्वहति । सः श्री मुचकुन्द महादेव ग्रामसुधरसभा, नङ्गल, श्री मुचकुन्द महादेव गौसदन, नङ्गल इत्यनेन सह अपि सम्बद्धः अस्ति । सः प्राकृतिककृषिम् अपि करोति ।
अनूपसिंहजसयालः पुस्तकालयविज्ञानविषये विद्यावारिधेः (पीएच.डी) उपाध्याः अलङ्कृतः
Himsanskritam is a non-profit trust (Reg. No. 86/2026) dedicated to promoting Sanskrit journalism, local dialects, and the rich culture and folklore of Himachal Pradesh. Many Sanskrit educators and cultural enthusiasts actively contribute to this mission. If you would like to support our initiative and become a member, send "Namaste" to our WhatsApp number: 7876636263.
Leave a comment
Leave a comment
