Himachal Homestay : प्रदेशे अनुच्छेद-११८ माध्यमेन भूमिं क्रीतवन्त: जना: गृहवासान् (होमस्टे) न चालयितुं शक्नुवन्ति
हिमसंस्कृतवार्ता: – शिमला।
हिमाचलप्रदेशे होमस्टे-एककानां कृते सर्वकारः दृढ़नियमान् प्रवर्तयिष्यति। राज्ये अनेके होमस्टे-एकका: अपि अवैधरूपेण प्रचलन्ति, यत: सर्वकारस्य कोष: किमपि न प्राप्नोति, नियमानाम् अवहेलना च क्रियते। राज्यसर्वकारेण मन्त्रिमण्डलस्य उपसमितिः निर्मिता आसीत् यस्याः अनुशंसाः दत्ताः सन्ति। एतासां अनुशंसानाम् कार्यान्वयनार्थं पर्यटनविभागः मन्त्रिमण्डलाय प्रस्तावः प्रेषयति तथा च अस्मिन् एव मन्त्रिमण्डले अक्टोबर् २२ दिनाङ्के गृहे स्थातुं नीतेः विषये सर्वकारः निर्णयं करिष्यति।
राज्ये २००८ तमे वर्षे गृहवासस्य नियमाः प्रवर्तन्ते स्म तदनन्तरं अधुना सर्वकारः नूतनकोणात् नीतिं निर्माति। अत्र गृहवासः अपि एतादृशी एव नीत्या चालितः भविष्यति। एषः नियमः न केवलं ग्रामीणक्षेत्रेषु अपितु नगरक्षेत्रेषु अपि प्रवर्तते, सर्वेषां पञ्जीकरणं भविष्यति। पञ्जीकरणशुल्कं अपि वर्धयते, यत् मन्त्रिमण्डलेन निर्धारितं भविष्यति। एतस्य अतिरिक्तं उपसमित्या सूचितवत् अन्याः बहवः नियमा: तस्मिन् समाविष्टाः भविष्यन्ति।
बाह्यजना: गृहाणि निर्माय व्यापारं चालयन्ति
महत्त्वपूर्णं यत् बहिःस्थराज्येभ्यः केचन जनाः ये अनुच्छेद-११८ इत्यस्य अन्तर्गतं हिमाचले भूमिं क्रीतवन्तः, तस्मिन् गृहाणि च निर्मितवन्तः, ते अपि गृहवासार्थं तस्य उपयोगं कुर्वन्ति। एतादृशाः उपालम्भा: सर्वकारेण सह सन्ति, तदनन्तरं तादृशानां जनानां उपरि प्रतिबन्धं स्थापयितुं सज्जं भवति। अस्यां नीतौ प्रावधानाः क्रियन्ते यत् यः कोऽपि तत् करोति तस्य विरुद्धं कार्यविधि: करणीया । पर्यटनविभागेन प्रस्तावः सज्जीकृत्य मन्त्रिमण्डलाय प्रेषितः। अक्टोबर्-मासे राज्यमन्त्रिमण्डलस्य सत्रे अन्तिममुद्रापत्रं दास्यति।
ग्रामेषु नगरेषु च शुल्कं भिन्नं भवति
अधुना गृहवासस्य पञ्जीकरणं अनिवार्यं भविष्यति। पञ्जीकरणशुल्कं अपि निर्धारितं भविष्यति। ग्रामेषु नगरक्षेत्रेषु च एते दराः भिन्नाः भवन्ति । येषां विद्युत्-जल-दराः सन्ति ते व्यावसायिकरूपेण एव तिष्ठन्ति। यदि कोऽपि व्यक्तिः स्वगृहे गृहवासं करोति तर्हि तस्य कृते जलं विद्युत् मीटरं च पृथक् ग्रहीतव्यं भविष्यति। गृहे सः गृहदरेण विद्युत् जलं च प्राप्स्यति परन्तु, यस्मिन् गृहवासः प्रचलति सः व्यापारिकक्रियाकलापैः संलग्नः भविष्यति। यत: केवलं वाणिज्यिकसंयोजनात् एव कार्यं करिष्यति।
पर्यटनविभागेन भाटकं निर्धारितं भविष्यति
गृहवासस्य भाटकम् अधुना पर्यटनविभागेन निर्धारितं भविष्यति। पूर्ववत् भाटकं निर्धारितं न भविष्यति। जिलापर्यटन-अधिकारी गृहवासस्य (होम स्टे) निरीक्षणं करिष्यति। तत्र उपलब्धसुविधानुसारं भाटकं निर्धारितं भविष्यति। हिमाचले प्रायः ४३०० गृहवासाः पञ्जीकृताः सन्ति । पञ्चसहस्राधिकानि होटेलानि सन्ति ये सर्वकाराय विविधशुल्कं ददति । शिमलासहितस्य मण्डलमुख्यालयस्य परितः शतशः गृहवासस्थानानि उद्घाटितानि सन्ति, अद्यापि उद्घाटितानि सन्ति। एतावता तेषां कृते गृहदरेण अपकर्षयुतं विद्युत्जलं च प्राप्यते किन्तु नूतननीत्या गृहस्थसञ्चालकानां कृते विद्युत्जलस्य च व्यावसायिकदरेण भुक्तिः कर्तव्या भविष्यति।
जिलापर्यटन-विकास-अधिकारी करिष्यति निरीक्षणम्
२००८ तमे वर्षे गृहे स्थातुं नीतिः प्रवर्तते स्म । तत्कालीनसर्वकारस्य एषा नीतिः आसीत् यत् युवभ्य: स्वरोजगारं दातव्यम् इति उद्देश्यम् आसीत् । पूर्वं त्रिषु कक्षेषु गृहवासं चालयितुं शक्यते स्म, पश्चात् पञ्चकक्षेषु वर्धितम् । गृहवासस्य संचालकाः स्वलेखे भाटकं संगृहणन्ति, यावत् तस्मिन् एव सर्वकारः करं न प्राप्नोति, यः प्राप्तव्यः एतादृशे सति अत्र उपलभ्यमानानां सर्वेषां गृहवासस्थानानां निरीक्षणं जिलापर्यटनविकासपदाधिकारिणा क्रियते, सः सर्वासु व्यवस्थासु भ्रमणं कृत्वा भाटकं निर्धारयिष्यति।
