HP Vidhan Sabha Budget Session: राज्यपालस्य अभिभाषणेन आरब्धम् विधानसभायाः आयव्ययकम् सत्रम्
देशस्य प्रथमं हरित ऊर्जाराज्यं भविष्यति हिमाचलप्रदेश: – राज्यपाल:
हिमसंस्कृतवार्ता- शिमला।
हिमाचलप्रदेशस्य विधानसभाया: आय-व्ययकम् सत्रम् राज्यपालस्य शिवप्रतापशुक्लस्य अभिभाषणेन आरब्धम्। त्रयोदशदिनात्मकस्य विधानसभासत्रस्य समापनं २९ फरवरी दिनाङ्के भविष्यति।
हिमाचलं देशस्य प्रथमं हरित ऊर्जाराज्यं कर्तुं लक्ष्यम्
स्वसम्बोधने राज्यपालः अवदत् यत् सर्वकारेण एकवर्षं व्यवस्थापरिवर्तनं सफलतया सम्पन्नम्। अद्य जलवायुपरिवर्तनस्य कारणेन उत्पद्यमानाभि: परिस्थितिभिः सह समग्रं विश्वं संघर्षं कुर्वन् अस्ति। १९ तमाया: शताब्द्यां औद्योगिकक्रान्तिना सह विकसितस्य आर्थिकविकासस्य अवधारणायाः मौलिकपरिवर्तनस्य आवश्यकता वर्तते इति स्पष्टम्। प्रत्येकं सर्वकारेण एतस्य परिवर्तनस्य आरम्भः कर्तव्यः भविष्यति। मम सर्वकारेण अस्मिन् विषये सकारात्मकपदं स्वीकृत्य २०२६ तमे वर्षे हिमाचलं देशस्य प्रथमं हरित ऊर्जाराज्यं कर्तुं लक्ष्यं निर्धारितम् अस्ति। एतस्य लक्ष्यस्य प्राप्त्यर्थं नूतना व्यवस्था निर्मीयते यस्याः कृते नीतिनिर्णयाः कृताः, चरणबद्धरूपेण कार्यं च आरब्धम् अस्ति।
सौर ऊर्जायाः कृते अपि प्रोत्साहनं दीयते
तदर्थं सौरशक्तिः अपि प्रेरयते। अद्यत: पूर्वं सौर ऊर्जायाः अर्थः आसीत् केषुचित् स्थानेषु सौरवीथिप्रकाशानां स्थापना अथवा सौरदीपानां वितरणम्। मम सर्वकारेण भविष्यस्य याचनाया: आधारेण एषा व्यवस्था परिवर्तिता। राज्ये २५० किलोवाटतः पञ्च मेगावाट् यावत् क्षमतायाः सौरऊर्जा परियोजनानां स्थापनायै आवेदनपत्राणि आमन्त्रितानि सन्ति। एतावता २४७ आवेदकानां कृते प्रायः २५२ मेगावाटक्षमतायाः सौरपरियोजना: आवंटिता: सन्ति। एतेषु ९३ मेगावाट परियोजनानां औपचारिकताः सम्पन्नाः सन्ति ये अस्मिन् वर्षे अन्ते यावत् स्थापिताः भविष्यन्ति। एतेन स्वजीविकाया: अवसराः अपि सृज्यन्ते, हरित ऊर्जा- उत्पादनं सफल- आर्थिक- विकल्परूपेण स्वीकरणस्य मार्गः अपि प्रशस्तः भविष्यति।
राज्ये पञ्चनवीनानि उद्ग्रविमानस्थलानि सज्जानि
राज्यपालः अवदत् यत् पर्यटनक्षेत्रं युवभ्य: जीविकाया: स्वजीविकाया: च महत्त्वपूर्णं स्रोतम् अस्ति। एतेन माध्यमेन राजस्वसृजनक्रियाणां प्रवर्धनेन सह विश्वस्तरीयपर्यटनसंरचनानां विकासे अपि बलं दीयते काङ्गड़ामण्डलं पर्यटनराजधानीरूपेण सर्वकारेण विकसितं भवति, यत्र पर्यटनसंरचनानां विकासाय ३००० कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति। एतदतिरिक्तं आधुनिकगोल्फक्रीडाङ्गणानि, जन्तुशाला:, पर्यटनक्षेत्राणि, कल्याणपर्यटनं, इकोपर्यटनं च इत्यादय: नूतना: पर्यटनक्रियाकलापाः अपि विकसिताः सन्ति। राज्ये काङ्गणीधार, सासे मनाली, बद्दी एवं संजौली, रामपुरे च पञ्च नवीनानाम् उद्ग्रविमानस्थलानां निर्माणं सम्पन्नम्। तेषां परिचालनानुज्ञापत्रस्य कृते डीजीसीएद्वारा अन्तिमनिरीक्षणं क्रियते। सर्वेषां जिल्लामुख्यालयानाम् अतिरिक्तं जस्कोट- हमीरपुरम्, रक्कड़, पालमपुरं च (काङ्गड़ा), सुल्तानपुरम् (चम्बा), आलू ग्राउण्ड मनाली, शारबो (किन्नौरम्), जिस्पा, सिस्सु तथा रंग्रीक (लाहौल- स्पीति) इत्यत्र नूतनानि उद्ग्रविमानस्थलानि विकसितानि सन्ति। कुल्लू-अमृतसरम् शिमला-अमृतसरम् नूतनयोः स्थायीविमानयानयोः सेवाया: अपि आरम्भः अभवत्। रिकाङ्गपियो, कुल्लू, रक्कड़ (काङ्गड़ा) इति त्रयाणां नूतनानां हेलिकॉप्टरमार्गाणां कृते आशयपत्रं प्राप्तम्, औपचारिकतानां समाप्तेः अनन्तरं एषा सेवा आरभ्यते। तदतिरिक्तम् औहरम् (बिलासपुरम्) इत्यत्र कीरतपुर- मनाली- चतुष्पंक्तिराजमार्गे एकदिशा-पार्श्व-सुविधा, नादौननगरे च नूतनं होटल-सङ्कुलं विकसितं भवति।
विशेषाश्रयसंकुले ५ तः २० गुणाधिकं आश्रयराशिः
सर्वकारेण निर्गतस्य विशेषश्रायसंकुलस्य अन्तर्गतं आश्रयराशिः केन्द्रसर्वकारेण निर्गतस्य मानदण्डस्य अपेक्षया ५ तः २० गुणाधिकं भवति, यत् सम्पूर्णे देशे अस्य प्रकारस्य प्रथमः प्रयासः अस्ति विशेषश्रायसंकुलस्य अन्तर्गतं येषां गृहाणि अस्यां विपदायां पूर्णतया नष्टानि सन्ति तेषां क्षतिपूर्तिः १.३० लक्षरूप्यकात् ७ लक्षरूप्यकाणि यावत् वर्धिता भविष्यति, आंशिकरूपेण क्षतिग्रस्तानां मृत्तिकागृहानां कृते ४ सहस्ररूप्यकात् १ लक्षरूप्यकाणि यावत् राशिवर्धिता भविष्यति, यतः आंशिकरूपेण क्षतिग्रस्तवज्रचूर्णनिर्मितगृहाणां कृते षट्सहस्ररूप्यकात् एकलक्षरूप्यकाणि यावत् वर्धितानि अन्यानि सर्वाणि आश्रयवस्तूनि अपि वर्धितानि सन्ति। प्रभावितपरिवारेभ्यः सर्वकारेण निःशुल्कगैससम्पर्कः प्रदत्तः। एतदतिरिक्तम् आपदापीडितपरिवारेभ्यः प्रतिमासं २० किलो पिष्टं, १५ किलो तण्डुलं, २ सेटकमितं तैलं, १ किलो लवनणं, २ किलो शर्करा च प्रदत्तं भवति।
मुख्यमन्त्री- सुखाश्रययोजनायां ४१२१ बालका: लाभान्विता: भविष्यन्ति
अनाथबालानां तथा विशेषपरिचर्यायां संरक्षणे च बालकानां व्यापकपरिचर्यायै राज्यसर्वकारेण मुख्यमन्त्री सुखाश्रययोजना आरब्धा। राज्यसर्वकारः मातापितृकर्तव्यं निर्वहन् एतेषां बालकानां आवश्यकतानां पूर्तये जीवनस्य प्रत्येकस्मिन् चरणे प्रोत्साहयन् समर्थनं च कुर्वन् अस्ति। अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं राज्यस्य ४१२१ बालकाः योग्याः इति घोषिताः, तेषु ७ कोटि ६५ लक्ष ४३ सहस्ररूप्यकाणि व्ययितानि सन्ति।
महिलासम्माननिधि: योजना कार्यान्विता
राज्यपालः अवदत् यत् सर्वकारस्य एकां महत्त्वपूर्णां प्रतिज्ञां कार्यान्वितुं नूतना योजना इन्दिरागान्धीमहिला सम्माननिधियोजना कार्यान्विता अस्ति। प्रथमचरणे लाहौल- स्पीतिजनपदस्य पात्रमहिलानां तथा सम्पूर्णराज्यस्य पात्रवृत्तिभोगिभि:, वृद्धामहिला- विधवा- परित्यक्तमहिला-एकलमहिला- दिव्याङ्गमहिलाभि: सहितं २.४३ लक्ष महिलाभ्य: प्रतिमासं १५०० रूप्यकाणां राशि: प्रदास्यते। सम्प्रति सामाजिकसुरक्षावृत्ते: अन्तर्गतं ७ लक्षं ८३ सहस्रं ७१९ लाभार्थिभ्यः वृत्ति: दीयते। अस्य कृते वर्तमानवित्तवर्षे कुलम् १,२५६ कोटि ४३ लक्षरूप्यकाणां प्रावधानं कृतम् अस्ति। वर्तमानवित्तवर्षे अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं ४१ सहस्राणि ७९९ नवीनलाभार्थिनः योजिताः सन्ति। सामाजिकसुरक्षावृत्ते वर्तमानप्रक्रियायाः सरलीकरणेन, आयसीमायाः अनिवार्यनियमा:, ग्रामसभायाः अनुशंसा च पात्रविधवा- परित्यक्त- एकल- दिव्याङ्गमहिलानां कृते पूर्णतया शिथिलाः कृताः। विधवा पुनर्विवाहार्थं प्रोत्साहनराशिः ६५ सहस्ररूप्यकात् २ लक्षरूप्यकाणि यावत् वर्धिता अस्ति।
आदर्श- इकोग्रामयोजनायाः अन्तर्गतं १९ ग्रामा: विकसिता: भविष्यन्ति
कृषिक्षेत्रे सौरशक्तिप्रयोगं प्रवर्धयितुं अस्मिन् वर्षे अद्यावधि १९७ सौरस्पन्दनानि स्थापितानि सन्ति। छदौ सौरसंयन्त्राणां स्थापनायां विद्युत्जालसङ्गतिं च कर्तुं सर्वकारः बलं ददाति। पर्यावरणस्य जलवायुपरिवर्तनस्य च क्षेत्रे अनुसन्धानविकासपरियोजनानां कृते विभिन्नसंस्थाभ्यः धनं प्रदत्तम् अस्ति। आदर्श इको ग्रामयोजनायाः अन्तर्गतं १९ ग्रामाः विकसिताः सन्ति। प्लास्टिक- अवकराणां प्रयोगेण राज्ये ११२ किलोमीटर मार्गा: अपि निर्मिताः सन्ति ।
राजीवगांधी स्वरोजगारयोजना-२०२३ आरब्धा
राज्यपालः अवदत् यत् युवभ्य: स्वजीविकाया: अवसरान् प्रदातुं उद्यमशीलतां च प्रोत्साहयितुं सर्वकारेण राजीवगान्धी स्वरोजगारयोजना- २०२३ कार्यान्विता अस्ति। अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं परिवहनविभागेन ई-टैक्सी योजना कार्यान्विता अस्ति। योजनायाः अन्तर्गतम् ई-टैक्सी-क्रयणे ५० प्रतिशतम् अनुदानं प्रदत्तं भविष्यति। एतानि ई-टैक्सी-यानानि अपि न्यूनातिन्यूनं चतुर्वर्षपर्यन्तं सर्वकारीयविभागैः अनुबन्धेन गृहीताः भविष्यन्ति। अस्याः योजनायाः अन्तर्गतं एकसहस्रं २२२ अनुद्योगी- युवभ्य: विभागेन आवेदनपत्राणि प्रदत्तानि सन्ति।
विद्युत्वाहनचार्जिंगस्थानकानि निर्मितानि भविष्यन्ति
राज्यपालः अवदत् यत् राज्ये परिवहनार्थं विद्युत्वाहनानि प्रथमपरिचयरूपेण स्थापयितुं सर्वकारेण बृहत्परिमाणेन कार्यं आरब्धम्। राज्ये षट् हरितवीथय: विकसिताः सन्ति। विद्युत्वाहनचार्जिंगस्थानकानां विस्तृतजालस्थापनार्थं १०६ सार्वजनिकस्थानानि चिह्नितानि सन्ति। सम्प्रति परवाणूतः नूरपुरपर्यन्तं, शिमलातः धर्मशालापर्यन्तं, किरतपुरतः केलाङ्गपर्यन्तं वीथिषु विद्युत्वाहनैः गन्तुं शक्यते। अन्यासु त्रिवीथिषु अपि शीघ्रमेव विद्युत्वाहनचार्जिंगसुविधा प्रदत्ता भविष्यति। विद्युत्वाहनानां संचालनकारणात् विभागेन विगतमेकवर्षे परिपालनस्य डीजल-पेट्रोलव्ययस्य च लक्षशः रुप्यकाणां रक्षणं कृतम् अस्ति। तदतिरिक्तं हरितराज्यत्वस्य मार्गे राज्यं अग्रे गतं अस्ति।
विधानसभायै ७९३ प्रश्नाः प्राप्ताः, १३ सभाः च भविष्यन्ति
सत्रस्य कृते विधानसभायै ७९३ प्रश्नाः प्राप्ताः सन्ति। ५८२ तारकयुक्ताः २०९ अतारकप्रश्नाः च सन्ति। प्रश्नानां माध्यमेन प्राप्ताः सूचनाः मुख्यतया मार्गाणां दुर्गतेः स्थितिः, स्वीकृतमार्गानां डीपीआर, राज्ये महाविद्यालयानाम्, विद्यालयानां, स्वास्थ्यसंस्थानां इत्यादीनां उन्नयनं, विभिन्नविभागेषु रिक्तपदानां च सम्बद्धाः सन्ति। सदस्यैः स्वस्वनिर्वाचनक्षेत्रसम्बद्धाः मुख्यविषयाः अपि प्रश्नानां माध्यमेन प्रकाशिताः सन्ति। ५७८ प्रश्नाः तारकाः सन्ति अर्थात् ४८९ ऑनलाइन, ८९ आफलाइन च। २०७ प्रश्नाः अतारकाः सन्ति, येषु १६४ प्रश्नाः ऑनलाइन, ४३ आफलाइन च सन्ति, ये नियमानुसारं अग्रे कार्यविधिं कर्तुं सर्वकाराय प्रेषिताः सन्ति। सत्रे १३ सभाः भविष्यन्ति। राज्यपालस्य सम्बोधनस्य विषये १५, १६ फेब्रुवरी दिनाङ्के चर्चा भविष्यति। १७ फरवरी दिनाङ्के मुख्यमन्त्री सुखविन्दरसिंहसुक्खुः २०२४-२०२५ वित्तवर्षस्य बजटस्य अनुमानं प्रस्तुतं करिष्यति। १७ दिनाङ्के मुख्यमन्त्री यत् बजटं प्रस्तुतं करिष्यति तस्य विषये चतुर्दिनानि यावत् चर्चा भविष्यति। २९ दिनाङ्के बजटं पारितं भविष्यति।
५६ सहस्रकोटिरूप्यकाणां बजटं प्रस्तुतं भवितुमर्हति
अस्मिन् समये मुख्यमन्त्री प्रायः ५६ सहस्रकोटिरूप्यकाणां बजटं प्रस्तुतुं शक्नोति। गतवारं इव एतत् बजटं हरितबजटं भवितुम् अर्हति। सौर ऊर्जायाः विषये सर्वकारः विशेषं ध्यानं दातुं शक्नोति। बजटस्य विशेषं ध्यानं कृषकाणां विषये भवितुं शक्यते। कर्मचारिण:, महिला:, युन:, वृद्धा:, निराश्रितजना: इत्यादिभिः सह सम्बद्धाः योजनाः अपि बजटे विशेषस्थानं प्राप्तुं शक्नुवन्ति।
