Himachal News : प्रदूषणनियन्त्रणमण्डलं जनान् दीपावलीदिने केवलं हरितास्फोटकानां प्रयोगं कर्तुं परामर्शमददत्
हिमसंस्कृतवार्ता: – शिमला।
राज्यप्रदूषणनियन्त्रणमण्डलेन जनाः अनुकृतास्फोटकानां विषये अवगताः भवेयुः, हरितास्फोटकानां प्रयोगं च कर्तुं परामर्शं दत्तवान्। एते आस्फोटका: अधिकं प्रदूषणं जनयन्ति। आस्फोटकै: वायुतले विषाक्तरसायनानि, धूलिः, धूमः च मुक्ता: भवन्ति इति कारणेन स्वास्थ्यसमस्याः अपि वर्धन्ते। एतेन विशेषतः श्वसनरोगग्रस्तानां जनानां समस्याः भवन्ति।
हरितास्फोटकानां सामान्यास्फ़टकानां च भेदः
हरितास्फोटका: सामान्यास्फोटकापेक्षया ३० प्रतिशतं न्यूनं प्रदूषणं जनयन्ति। एतेषु बेरियम नाइट्रेट इत्यादीनां हानिकारकरसायनानां उपयोगः न भवति ये पारम्परिकास्फोटकेषु बृहत् परिमाणेन वर्तन्ते। एतेषां आस्फोटकानाम् उपयोगेन नाइट्रोजन- आक्साइड्, सल्फर-डाय-आक्साइड् इत्यादीनां प्रदूषकाणां उत्सर्जनम् अपि न्यूनीकरोति। एते आस्फोटका: शब्दप्रदूषणमपि नियन्त्रयन्ति। तेषाम् उत्सर्जितः कोलाहलः ११० तः १२५ डेसिबेल यावत् भवति। सामान्याः आस्फोटका:१६० डेसिबेल् यावत् ध्वनिं उत्सर्जयन्ति। भारतीय- वैज्ञानिक- संशोधनपरिषदि, राष्ट्रियपर्यावरण- इञ्जिनीयरिङ्ग- अनुसन्धानसंस्थायां च हरितास्फोटका: विकसिताः सन्ति। आस्फोटका: पर्यावरणसौहृदः भवेयुः इति सुनिश्चित्य सर्वोच्चन्यायालयस्य निर्देशानुसारं एते विकसिता: सन्ति।
एवं भवति अनुकृतास्फोटकानां परिचयः
विपण्याम् अनुकृतहरितास्फोटका: अपि बहु सन्ति। वास्तविकहरितास्फोटकानां पैकेटमध्ये लोगो, QR-सङ्केतः च भवति। स्मार्टफोनेन एतत् QR कोडं अन्वीक्षणं कृत्वा उत्पादेन सह सम्बद्धा सम्पूर्णा सूचना प्राप्यते, यथा निर्माणस्थानम्, अनुज्ञापत्रसूचना, प्रदूषणप्रमाणपत्रं च। यदि QR कोडस्य स्कैनिङ्गविषये कोऽपि सूचना न प्राप्यते तर्हि आस्फोटका: अनुकृता: इति गणयितुं शक्यते।
निर्माणसमये आस्फोटकानां परीक्षणं भवति यत् आस्फोटकेषु सम्यक् रसायनानि प्रयुक्तानि सन्ति वा न वा इति। हरितास्फोटकानां उपयोगः न केवलं पर्यावरणस्य रक्षणाय सहायकः भवति अपि तु उत्तरदायी समाजस्य निर्माणे अपि योगदानं ददाति। उपभोक्तृणां कृते विपण्याम् अनुकृतोत्पादानां परिहाराय सतर्कता आवश्यकी अस्ति।
-मनोजचौहान:, मुख्यवैज्ञानिक- अधिकारी, राज्यप्रदूषणनियन्त्रण,मण्डलम्।
