HP Budget 2024 :- २०२४ वित्तवर्षे कर्मचारिणां वेतनस्य कृते आयव्ययकस्य चतुर्थांशं चतुर्दश सहस्राधिक- सप्ताशीत्युत्तर- षट् शतम् (१४,६८७) कोटिरूप्यकाणां व्ययः भविष्यति
हिमसंस्कृतवार्ता- कार्यालयीय: प्रतिनिधि:।
आगामिवित्तवर्षस्य २०२४-२५ तमस्य वर्षस्य आयव्ययके केवलं कर्मचारिणां वेतने १४,६८७ कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति। वृत्यर्थं ९,९६१ कोटिरूप्यकाणि, ऋणस्य ब्याजस्य च परिशोधनार्थं ११,७०० कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति। सामाजिकसुरक्षावृत्यर्थं १४३८ कोटिरूप्यकाणि, परिपालनाय २७०० कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति। मुख्यमन्त्रिणा सुखविन्दरसिंहसुक्खुना शनिवासरे ५८,४४४ कोटिरूप्यकाणाम् आयव्ययकस्य अनुमानं प्रस्तुतम्। तस्यानुसारं दैनिकवेतने २७८.४६ कोटिरूप्यकाणि, वेतनार्थं अनुदानसहायतायां २२८०.९० कोटिरूप्यकाणि, मानदेयरूपेण ५७७.०९ कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति।
अवेतनार्थं अनुदानसहायतायां ३,००१.१० कोटिः, पूंजीसम्पत्त्याः अनुदानसहायतायां ७९८.५४ कोटिः, व्याजस्य ६,२५५.३४ कोटिः, ऋणस्य परिशोधनार्थं ५,५०७.३० कोटिः, आनुतोषिकस्य (ग्रेच्युटी) १,१८८.६२ कोटिः, सामाजिकसुरक्षावृत्ते: १४३८.४८ कोटिः .ऊर्जाशुल्कस्य च ५०७.२३ कोटिरूप्यकाणां व्ययः भविष्यति। प्रमुखकार्येषु ५,७८२.३१ कोटिरूप्यकाणि, निवेशे १७५.९५, अन्यशुल्केषु १४६३.०२, सामग्री-आपूर्तिषु ४३०.६०, यन्त्र-उपकरणयोः ९०.५०, अन्येषु ६०९.०१ कोटिरूप्यकाणि व्ययितानि भविष्यन्ति।
राज्यस्य स्वस्य करात् १५,१००.६९ कोटिरूप्यकाणि, अकरात् ३,६३८.७० कोटिरूप्यकाणि च आगमिष्यन्ति।
यदि वयं राज्यस्य स्वकरं अकर-आयं च पश्यामः तर्हि १५,१००.६९ कोटिरूप्यकाणि राज्यस्य स्वकरात्, ३,६३८.७० कोटिरूप्यकाणि अकरात् च भविष्यन्ति। अस्माकं कर-आयस्य विषये वदन् राज्यस्य वस्तु-सेवाकरस्य संग्रहणस्य लक्ष्यं ६,५५२.०० कोटिरूप्यकाणि अस्ति, यत् सकलकर- आयस्य ४३.३९ प्रतिशतं भविष्यति। भूमिराजस्वं १७.८४ कोटिरूप्यकाणि, डाकटिकटपञ्जीकरणात् च ६२५.५३ कोटिरूप्यकाणां आयः भविष्यति।
राज्य आबकारीतः आयः २८८४ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति, यत् सकलकर-आयस्य १९.१० प्रतिशतं भविष्यति। वैटतः २०८० कोटिरूप्यकाणि अर्जयितुं लक्ष्यं वर्तते, यत् सकलकर-आयस्य १३.७७ प्रतिशतं भविष्यति। वाहनानां करात् ९०२.२५ कोटिरूप्यकाणि आगमिष्यन्ति। यात्री-वस्तु-करात् ६५.८२ कोटिरूप्यकाणि, विद्युत्शुल्कात् ५५०.८५ कोटिरूप्यकाणि, अन्यकरेभ्यः १,४२२.४० कोटिरूप्यकाणि च आयः भविष्यन्ति। यदि वयं अकरात् आयस्य लक्ष्यं पश्यामः तर्हि ऊर्जातः २०१७.२६ कोटिरूप्यकाणि, वनतः ८७.११ कोटिरूप्यकाणि, खननात् ३५३.६२ कोटिरूप्यकाणि, अन्येभ्यः ११८०.७१ कोटिरूप्यकाणि च भविष्यन्ति।
केन्द्रीयहस्थान्तरणात् हिमाचलाय प्राप्तुं शक्यन्ते १८,१४१.४७ कोटिरूप्यकाणि
यदि वयं राज्यस्य प्राप्तेः बजट-अनुमानं परीक्षयामः तर्हि राज्यं स्वस्य सर्वेभ्यः स्रोतेभ्यः १८,७३९.३९ कोटिरूप्यकाणि संग्रहयिष्यति। हिमाचलः केन्द्रीयहस्तांतरणात् १८,१४१.४७ कोटिरूप्यकाणि प्राप्तुं शक्नोति, येषु केन्द्रीयकरेषु राज्यस्य भागः १०,१२४.२० कोटिरूप्यकाणि, अन्ये केन्द्रीयहस्तांतरणं ८,०१७.२७ कोटिरूप्यकाणि च भविष्यति। सीसीएस अनुदानं यस्मिन् ऋणमपि समाविष्टं भविष्यति, तत् ५,२७२.२२ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति। एवं प्रकारेण कुलराजस्वप्राप्तिः ४२,१५२.०८ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति। कुलराजस्वव्ययः ४६,६६६.६३ कोटिरूप्यकाणि भविष्यति। अस्मिन् राज्यानां स्वकीययोजनासु ४२,७८८.३६ कोटिरूप्यकाणां व्ययः, केन्द्रप्रायोजितयोजनासु च ३,८७८.२७ कोटिरूप्यकाणां व्ययः भविष्यति।
