Solar Power Project : पेखुवेलाया: पश्चात् अघलोरे भञ्जाले च पुनः सौरशक्तिपरियोजना – मुख्यमंत्री सुखविन्दरसिंहसुक्खुः
हिमसंस्कृतवार्ता:- ऊना।
हिमाचलप्रदेशविद्युत् निगमः अधुना द्रवीयपरियोजनाया: (हाइड्रो) पश्चात् सौरशक्तिं प्रति ध्यानं ददाति। विद्युत् निगमेन ऊनामण्डलस्य पेखुवेलायां ८ मासानां अभिलेखसमये सौरविद्युत्परियोजनायाः निर्माणं कृतम्, तदनन्तरं शुक्रवासरे मुख्यमन्त्री सुखविन्दरसिंहसुक्खुः ऊनामण्डलस्य अघलोरे सौरविद्युत्परियोजनायाः शिलान्यासं कृतवान्।
एतां परियोजनां मासद्वयेन सम्पन्नं कर्तुं लक्ष्यं निर्धारितम् अस्ति, यस्य निर्माणव्ययः ६० कोटिरूप्यकाणि इति अनुमानितम् अस्ति। अस्याः परियोजनायाः अनन्तरं विद्युत्निगमः अधुना ऊनामण्डलस्य भञ्जाले ५ मेगावाट् क्षमतायुक्तां परियोजनां निर्मास्यति। यस्य निर्माणव्ययः ३० कोटिरूप्यकाणि इति अनुमानितम् अस्ति। शीघ्रमेव मुख्यमंत्री सुखविन्दरसिंहसुक्खुः अस्य अपि आधारशिलाम् स्थापयिष्यति। अधुना यावत् पेखुवेलायां विद्युत्निगमेन ३२ मेगावाट सौरविद्युत् उत्पादनं आरब्धम्, ततः पूर्वं बैराडोल इत्यत्र अपि ५ मेगावाट् परियोजना दीर्घकालं यावत् प्रचलति यत् बिलासपुरमण्डले अस्ति। सम्प्रति विद्युत् निगमेन ३७ मेगावाट सौरशक्तिः निर्मिता अस्ति, परन्तु अधिका: परियोजना: अपि सम्भवन्ति।
सूचनानुसारम् ऊनामण्डले अस्मिन् विषये अधिकं ध्यानं दीयते, यत्र भविष्ये भञ्जाले परियोजना निर्मिता भविष्यति, तथैव पेखुवेला- अघलोर- समीपे अपि एतादृशाः सम्भावनाः दृश्यन्ते। यद्यपि सौरशक्तिः पूर्णतया निर्भरं कर्तुं न शक्यते तथा च विद्युत् निगमस्य जलपरियोजना: अपि पूर्णानि कर्तव्यानि सन्ति तथापि वर्तमानकाले जलविद्युत्परियोजनानां विषये निगमस्य अनेकाः बाधाः सन्ति सूत्रानुसारं मुख्यमन्त्री ऊर्जाक्षेत्रस्य अधिकारिभिः सह जलविद्युत्विषये चर्चां कृत्वा विशेषतया विद्युत्निगमाय अस्मिन् विषये निर्देशान् दत्तवान्। सम्प्रति किन्नौरमण्डले विद्युत्निगमस्य कड़छम्- वाङ्गतु परियोजना निर्माणाधीना अस्ति, यस्य विषये बहु विवादः प्रचलति। अस्मिन् विषये पावर कार्पोरेशनः निर्माणकम्पन्या सह सम्यक् वार्तालापं कर्तुं न शक्नोति। कम्पनीसहितं सहमत्यानुसारम् अत्र न क्रियमाणस्य कार्यस्य विषये विवादः आसीत्, यस्य कृते अपि अनेकवारं सचेतना दत्ता अस्ति सम्प्रति जलक्षेत्रे अन्याः बहवः समस्याः अपि सम्मुखीभवन्ति, यस्मिन् परियोजनायाः व्ययः अतीव अधिकः भवति। अस्य कारणात् सम्प्रति विद्युत्निगमः सर्वकारस्य निर्देशानुसारं सौरशक्तिविषये केन्द्रितः अस्ति। ऊनामण्डलस्य अतिरिक्तं काङ्गड़ामण्डले अपि सौरविद्युत्परियोजनानां स्थापनायाः सम्भावनाः अन्वेषिताः सन्ति। तथैव राज्ये अन्ये केचन क्षेत्राणि सन्ति यत्र सम्भावनाः अवलोकयितुं तान्त्रिकदलस्य निर्माणं कृतम्।
शीघ्रमेव एतत् दलं निगमाय स्वस्य सर्वेक्षणप्रतिवेदनं प्रस्तौति। अपरपक्षे सर्वकारः अपि इच्छति यत् सौरशक्तेः विषये ध्यानं दातव्यम् इति। सौरक्षेत्रे केन्द्रसर्वकारेण अनेकप्रकारस्य प्रोत्साहनानि प्रदत्तानि सन्ति येषां लाभः राज्यसर्वकारैः कर्तुं शक्यते, राज्यसर्वकारेण सौरस्य कृतेऽपि काश्चन योजनाः आरब्धाः येषु हिमाचलजनाः अग्रे आनयन्ति। अत्रत्याः जनाः स्वभूमौ सौर-परियोजना: स्थापयितुं शक्नुवन्ति, येषां कृते सर्वकारेण तेभ्यः महत् अनुदान-अपकर्षा: च दत्ताः सन्ति। तेषां कृतेऽपि शुल्कं हितकरं भविष्यति। द्विचरणीययोजनायां जनाः प्रायः १५० किलोवाट इत्यपि आवेदनं कृतवन्तः। परन्तु सर्वकारीयसंस्था विद्युत्निगमः अपि भञ्जालस्य प्रस्तावितां सौरपरियोजनां मासद्वयेन सम्पन्नं कर्तुं लक्ष्यं कुर्वती अस्ति। शुक्रवासरे अघलोरस्य शिलान्याससमारोहेऽपि मुख्यमन्त्रिणा काश्चन नवीनाः घोषणाः कृताः येषु विद्युत् निगमः कियत् शीघ्रं कार्यं करोति इति द्रष्टव्यम् अस्ति। परन्तु विद्युत्निगमः सर्वकारीयक्षेत्रे विद्युत् उत्पादनार्थं बृहत् उपक्रमरूपेण उद्भवितुम् आरब्धम् अस्ति।
“अघलोरस्य अनन्तरं भञ्जाल- परियोजनायाः कार्यम् भविष्यति। तत्र ५ मेगावाट परियोजना निर्मिता भविष्यति। अन्येषु केषुचित् स्थानेषु अपि संभावनाः दृश्यन्ते।”
-हरिकेश मीणा, प्रबन्धनिदेशक:,विद्युत् निगम:
