जनहिते सर्वकारीय-कर्मचारिणाम् अनिवार्य-सेवानिवृत्तेः विषये सर्वकारस्य व्यापकः अधिकारः अस्ति – सर्वोच्चन्यायालयः

जनहिते सर्वकारीय-कर्मचारिणाम् अनिवार्य-सेवानिवृत्तेः विषये सर्वकारस्य व्यापकः अधिकारः अस्ति – सर्वोच्चन्यायालयः
नवदेहलीसर्वकारीय-कर्मचारिणाम् अनिवार्य-सेवानिवृत्ति-सम्बद्धे एकस्मिन् महत्त्वपूर्णनिर्णये सर्वोच्चन्यायालयेन स्पष्टीकृतं यत् सर्वकारस्य पार्श्वे जनहिते कर्मचारिणः समयात् पूर्वं सेवानिवृत्तान् कर्तुं व्यापकः अधिकारः वर्तते। शीर्षन्यायालयेन उक्तं यत् प्रशासनिकदक्षतायाः संरक्षणाय तथा च येषां कर्मचारिणाम् उपयोगितायाः, कार्यक्षमतायाः, निष्ठायाः (ईमानदारी) वा विषये प्रश्नाः सन्ति, तादृशान् कर्मचारिन् सेवातः अपसारयितुम् इयं व्यवस्था निर्मिता अस्ति।न्यायालयेन एतदपि स्पष्टं कृतं यत् यदि निर्णयः दुर्भावनापूर्णः, स्वेच्छाचारी (मनमाना), पर्याप्त-आधारं विना वा गृहीतः स्यात्, तर्हि तस्य न्यायिकसमीक्षा (Judicial Review) सम्भवति। सर्वोच्चन्यायालयेन अयं निर्णयः छत्तीसगढ-सर्वकारस्य द्वयोः कर्मचारिणोः अपील-याचिके निरस्तं कुर्वन् श्रावितः। ताभ्यां कर्मचारिभ्यां जनहिते प्रदत्ताम् अनिवार्य-सेवानिवृत्तिं न्यायालये चुनौती प्रदत्ता आसीत्।
निर्णयस्य प्रमुखाः बिन्दवः –
सक्षमप्राधिकारिणः अधिकारः: श्रवणकाले न्यायालयेन उक्तं यत् कस्यापि कर्मचारिणः निष्ठायाः, कार्यकुशलतायाः, दक्षतायाः, समग्रसेवाभिलेखस्य (सर्विस रिकॉर्ड) च आकलनं कर्तुं सक्षमप्राधिकारिणः अधिकारः अस्ति।
समानतायाः अधिकारस्य व्याख्या: केवलम् एतस्मिन् आधारे कार्यवाह्यै चुनौती दातुं न शक्यते यत् समान-सेवाभिलेखयुक्तः अन्यः कश्चन कर्मचारी सेवायां स्थापितः अस्ति। न्यायालयेन स्पष्टीकृतं यत् संविधाने प्रदत्तः समानतायाः अधिकारः एतत् न कथयति यत् यदि पूर्वं कस्मिंश्चित् प्रकरणे त्रुटिः अभवत्, तर्हि सैव त्रुटिः अग्रे अपि अनुवर्तेत। पुरातनप्रकरणस्य त्रुटिम् आधारीकृत्य भविष्ये तादृशी एव त्रुटिः न करणीया।
न्यायिकहस्तक्षेपस्य सीमा: सर्वोच्चन्यायालयेन स्पष्टं कृतं यत् सर्वकारस्य अधिकारः असीमितः नास्ति। यदि अनिवार्य-सेवानिवृत्तेः निर्णयः प्रमाणं विना, सम्यक् विचारं विना, स्पष्टतया स्वेच्छाचारितया दुर्भावनया वा प्रेरितः स्यात्, तर्हि न्यायालयाः हस्तक्षेपं कर्तुं शक्नुवन्ति। परन्तु यत्र निर्धारितप्रक्रियायाः पालनं कृतं स्यात्, अभिलेखानाम् आधारेण च निर्णयः गृहीतः स्यात्, तत्र न्यायालयः सामान्यतः हस्तक्षेपं न करिष्यति।