भारतीयभाषा: अस्माकं गौरवपूर्णा: न्यासा: – वंदना खुशलानी

भारतीयभाषा: अस्माकं गौरवपूर्णा: न्यासा: – वंदना खुशलानी
संस्कृत-सिन्धी शब्दकोशः निर्मातव्यः – प्रो. हरेराम: त्रिपाठी
हिमसंस्कृतवार्ता: – नागपुरम्। कविकुलगुरुकालिदाससंस्कृतविश्वविद्यालयस्य शिक्षाविभागेन आधुनिकभाषाविभागेन भारतसर्वकारस्य राष्ट्रियसिन्धीभाषाविकासपरिषद्द्वारा च सिन्धीभाषाविषये १२ मार्च २०२५ दिनाङ्के एकदिवसीयसंगोष्ठी आयोजिता। अस्याः संगोष्ठ्याः वित्तीय-अनुदानं राष्ट्रियसिन्धीभाषाविकासपरिषदः प्राप्तम् अस्ति । अस्या: संगोष्ठ्याः अध्यक्षता कुलपतिः प्रो. हरेराम: त्रिपाठी अकरोत्। मुख्यवक्ता डॉ. वंदना खुशलानी कार्यकारिणसमित्या सदस्या राष्ट्रीय सिंधीभाषाविकास
-परिषद एवं पूर्वप्राचार्या दयानंद आर्य कन्यामहाविद्यालय: आसीत्। कार्यक्रमस्य संयोजक: शिक्षाविभागस्य अध्यक्ष: डॉ. ऋषिकेशदलाईः स्वपरिचये उक्तवान् यत् भारतीयभाषाणां समृद्धन्यासं उल्लिख्य भगिनीभाषाणां मध्ये अस्य आदानप्रदानस्य प्रचारार्थं एषा संगोष्ठी आयोजिता। सर्वप्रथमं प्राध्यापक: परागजोशी भारतीयभाषामातुः संस्कृतस्य वैशिष्ट्यं, महत्त्वं, योगदानं च प्रकाशितवान् । ज्ञानं, विज्ञानं, दर्शनं च इति त्रयोऽपि दृष्ट्या संस्कृतभाषा महत्त्वपूर्णा अस्ति । संस्कृतव्याकरणं सर्वस्वीक्रियते, तस्य अनुशासनात् पञ्चवर्षसहस्रपूर्वं यथा आसीत् तथा वेदाः अद्यत्वे उपलभ्यन्ते । संस्कृतस्य भाषाविशेषणात् मध्ययुगे भारत-यूरोपीयभाषापरिवारे अस्य समावेशः अभवत् । सिन्धप्रान्तस्य कारणात् सिन्धी-संस्कृतयोः निकटभाषिकसम्बन्धः अस्ति । भाषाविनिमयद्वारा एव भाषाः समृद्धाः भवन्ति ।
मराठीभाषाया: एवं सिंधीभाषाया: सम्बन्ध: प्रो. ललिताचंद्रात्रे अबोधयत्। मराठीभाषा मराठीजनानाम् मातृभाषा अस्ति, यथा सिन्धीभाषा सिन्धप्रान्तस्य जनानां मातृभाषा अस्ति । विभाजनकाले सिन्धप्रान्तस्य जनानां उपरि कृताः अत्याचाराः न केवलं अमानवीयाः आसन् अपितु तेषां भाषा, संस्कृतिः, साहित्यं च संकटग्रस्तम् आसीत् । सिन्धीभाषिणः भारते परे च प्रसृताः सन्ति, तेषां साहित्यं लोककथा च समृद्धा अस्ति । डॉ. चंद्रात्रे अकथयत् यत् एताः भाषाविदः भगिन्यः सर्वदा सम्बद्धाः सन्ति। एतादृशाः कार्यक्रमाः तयोः सम्बन्धं अधिकं सुदृढं करिष्यन्ति अतः एतादृशाः कार्यक्रमाः निरन्तरं भवेयुः ।
मुख्यवक्त्री डॉ. वन्दना खुशलानी स्वभाषणे उक्तवती यत्, “अस्माकं मातृभाषा, मातृभूमिं च प्रति विशेषभावनाः सन्ति” इति। तस्य ऋणं वयं कदापि परिशोधयितुं न शक्नुमः। सिन्धी मम मातृभाषा अस्ति। अहं विशेषतया प्रसन्ना अस्मि यत् संस्कृतविश्वविद्यालयेन एतस्य संगोष्ठ्याः आयोजनस्य उपक्रमः कृतः। भारतीयभाषा: अस्माकं समृद्धा गौरवपूर्णा च न्यासा: सन्ति; तस्य रक्षणं अस्माकं कर्तव्यम् अस्ति। अद्य विश्वे सिन्धीभाषिणः जनाः सन्ति, परन्तु अस्माकं सिन्धीमहिलाभ्यः अहं आह्वानं करोमि यत् ते स्वसन्ततिभिः सह केवलं स्वमातृभाषायां सिन्धीभाषायां वार्तालापं कुर्वन्तु, तदा एव एषा भाषा जीवति। यद्यपि विभाजनस्य कारणेन सिन्धीजनाः स्वमातृभूमितः विरक्ताः आसन् तथापि ते साहसिकाः सन्ति; तत्र शरणार्थिनः न सन्ति। अद्यत्वे कथं व्यापारः करणीयः ? सः सिन्धीजनेभ्यः अशिक्षयत्, ये जनाः धैर्यपूर्वकं कार्यं कर्तुं शिक्षितुं इच्छन्ति तेषां कृते उदाहरणं स्थापितवान् । अस्या: संगोष्ठ्याः आयोजनार्थं कुलपतिं धन्यवादं ददामि। अध्यक्षीमसम्बोधने कुलपति: प्रो. हरेराम: त्रिपाठी सिन्धीक्षेत्रस्य भाषायाश्च इतिहासस्य परिवर्तनस्य च विषये उक्तवान् । संस्कृतं प्रायः सर्वेषां भाषाणां जननी अस्ति । संस्कृततः उत्पन्नानां भाषाणां मध्ये सामञ्जस्यं प्रवर्धयितुं तेषां साहित्यस्य आनन्दं प्राप्तुं च एतत् आयोजनं आयोजितम् अस्ति । सिन्धी इति सिन्धप्रान्तस्य भाषा । संस्कृतसिन्धीकोशानां निर्माणं कर्तव्यम्। भाषायाः विकासः निरन्तरप्रक्रिया अस्ति, कालान्तरे अनेके शब्दाः तस्मिन् योजिताः भवन्ति । महाराष्ट्रस्य अजमेर:, गुजरात:, जलग्राम:, उल्हासनगरं, नागपुरम् इत्यादिषु भारतीयराज्येषु सिन्धीभाषिणः जनाः बहुसंख्यायां निवसन्ति । अस्मिन् अवसरे कुलपतिः अपि कामितवान् यत् संस्कृत-सिन्धी-इत्येतयोः सामञ्जस्यः सदैव वर्धमानः भवेत् ।
कार्यक्रमस्य संचालनं मराठी प्राध्यापक: डॉ. माधवी पाटिल तथा प्रो. भारत मिसाल इत्येताभ्यां कृतम् एतत् विचारितम् । श्रीमती मोहिनी इत्यनया सिन्धीभाषायाः स्तुतिरूपेण गीतं प्रस्तुतम्।