Lok Sabha Election 2024: हिमाचलस्य राजनीतौ शिमला-कांगड़ाक्षेत्रयो: महत्वपूर्णं योगदानम्।
भाजपा-कांग्रेसयो: अद्भुतं समीकरणम्।
हिमसंस्कृतवार्ता- कार्यालयीय: प्रतिनिधि:।
हिमाचलप्रदेशस्य राजनीतिः संसदीयक्षेत्रद्वयं परितः परिभ्रमति इव दृश्यते। एतौ लोकसभासनौ शिमला, काङ्गड़ा च। भाजपा वा काङ्ग्रेसः वा, एतौ मण्डलौ उभयोः कृते अतीव महत्त्वपूर्णौ भवतः। विशेषतः विधानसभानिर्वाचनेषु। अवधेयं वर्तते यत् संसदीयक्षेत्रद्वये १७-१७ विधानसभाक्षेत्राणि सन्ति। उभयपक्षस्य मुख्यमन्त्री अपि एतेभ्यः क्षेत्रेभ्यः भवन्ति।
उभयोः संसदीयनिर्वाचनक्षेत्रयोः विधानसभाक्षेत्रस्य संख्या समाना अस्ति चेदपि मन्त्रिमण्डलसमावेशार्थं जनानां चयनस्य विषये काङ्गड़ाक्षेत्रस्य तुलनायां शिमला प्रियः इति उद्भवति। वर्तमानकाङ्ग्रेसमन्त्रिमण्डले शिमलातः पञ्चमन्त्रिणः, एकः उपसभापतिः, त्रयः मुख्यसंसदसचिवाः च सन्ति। यदा काङ्गड़ातः द्वौ मन्त्री, एकः सभापति, द्वौ मुख्यसंसदीयसचिवौ च।
द्वयोः संसदीयक्षेत्रयोः १७-१७ विधानसभाक्षेत्राणि
काङ्गड़ालोकसभाक्षेत्रे काङ्गड़ातः १३ विधानसभाक्षेत्राणि, चम्बामण्डलात् चत्वारि निर्वाचनक्षेत्राणि सन्ति। शिमलालोकसभाक्षेत्रे शिमलाजनपदस्य सप्त विधानसभाक्षेत्राणि, सोलनसिरमौरजनपदयोः पञ्च- पञ्च- क्षेत्राणि च सन्ति। यदि एतावता प्रतिमानं विश्वासनीयं भवति तर्हि काङ्गड़ा इत्यस्य अवहेलना कृता, परन्तु राज्ये सत्तायाः कुञ्जिकाः अस्याः सन्ति।
काङ्गड़ामण्डलं यः दलं गृह्णाति सः राज्ये सर्वकारं निर्माति इति प्रायः नियमः अभवत्। २०२२ तमे वर्षे विधानसभानिर्वाचने पुनः एषः नियमः सत्यः सिद्धः अभवत्, यदा काङ्गड़ायां १० विधानसभासनानां आधारेण काङ्ग्रेसेन सर्वकारस्य निर्माणं कृतम्। प्रारम्भे काङ्गड़ाजनपदस्य एकः एव मन्त्री मन्त्रिमण्डले समाविष्टः आसीत्। परन्तु यथा यथा दलस्य तनावः वर्धते स्म तथा तथा २०२३ तमस्य वर्षस्य दिसम्बरमासे मन्त्रिमण्डलविस्तारे एकः अपि समाविष्टः अभवत्। १९६६ तमात् वर्षात् यदा काङ्गड़ा हिमाचले विलीनः अभवत्। ततः परं जनाः अनुभवन्ति यत् मण्डलस्य किञ्चित् लघुपरिवर्तनं जातम् – यत् न्यूनातिन्यूनम् अस्मिन् समये मन्त्रिमण्डले अन्यायपूर्णप्रतिनिधित्वे प्रतिबिम्बितम् अस्ति। अस्य कारणात् अधिकस्य च कारणात् आगामिनि लोकसभानिर्वाचने भाजपायाः लाभाय विषमतायाः लाभः भवितुम् अर्हति। यत् राममन्दिरस्य अभिषेकानन्तरं उत्साहितः भवति तथा च हिन्दुबहुलराज्यस्य जनानां भावनानां लाभं ग्रहीतुं शक्नोति। सद्यः एव आयोजिते राज्यसभानिर्वाचने षट् काङ्ग्रेसविधायकाः तस्य पक्षे मतदानं कृतवन्तः तदा अपि अस्य दलस्य विश्वासमतं प्राप्तम्।
अपरपक्षे काङ्ग्रेसपक्षः दलस्य (हिमाचलकाङ्ग्रेसस्य) आन्तरिकविवादस्य समाप्त्यर्थं संघर्षं कुर्वन् अस्ति तथा च शिमलामण्डले सत्तायाः अतिकेन्द्रीकरणस्य अनुमतिं दत्तवान् इति आरोपः अस्ति। काङ्गड़ा-संसदीयक्षेत्रात् षट्-काङ्ग्रेस-विद्रोहिषु अन्यतमं सुधीर शर्मां भाजपाप्रदानं कर्तुं शक्नोति इति अपि अनुमानं वर्तते।
दीर्घकालीनपरम्परानुसारं यदा काङ्ग्रेसः राज्ये सत्तां प्राप्नोति तदा तस्याः मुख्यमन्त्रिणः शिमला-नगरस्य अथवा सिरमौरनगरस्य पुरातनक्षेत्रेभ्यः आगच्छन्ति। यत्र भाजपा (हिमाचल भाजपा) यदा सर्वकारं निर्माति तदा मुख्यमन्त्री काङ्गड़ा-हमीरपुर-विलयितक्षेत्रेभ्यः आगच्छति।
२०२२ तमे वर्षे राज्येन विलीनक्षेत्रात् सुक्खुरूपेण मुख्यमन्त्री प्राप्त:
२०१४ तमे वर्षे चत्वारि अपि लोकसभासनानि भाजपा विजयं प्राप्य २०१९ तमस्य वर्षस्य निर्वाचने महता अन्तरेन विजयं प्राप्तवती। परन्तु रामस्वरूपशर्मा इत्यस्य मृत्योः कारणात् २०२१ तमे वर्षे मण्डीसंसदीयक्षेत्रे उपनिर्वाचनं जातम्। अस्मिन् निर्वाचने पूर्वमुख्यमन्त्री वीरभद्रसिंहस्य पत्नी वर्तमानकाङ्ग्रेसप्रदेशाध्यक्षा प्रतिभासिंहः विजयी अभवत्।
