HP NEWS : प्रतिवेदने ज्ञातं यत्, जलोप्लवस्य आशंकायां हिमाचलस्य त्रय: जनपदा: उच्चसंकटे चत्वार: च मध्यसंकटे समाविष्टा:
हिमसंस्कृतवार्ता: – लघ्वीकाशी मण्डी।
भारतस्य कृते जिलास्तरीयजलवायुसंकटमूल्यांकनं आईपीसीसीरूपरेखाप्रतिवेदनस्य उपयोगेन जलोप्लवस्य अनावृष्टेः च संकटानां मानचित्रणं प्रकाशितम्, जलवायुपरिवर्तनस्य आह्वानानि सम्बोधयितुं महत्त्वपूर्णपदं स्वीकृतम्। भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्था गुवाहाटी, आईआईटी मण्डी तथा विज्ञान-प्रौद्योगिकी एवं नीति-अध्ययनकेन्द्रम् (CSTEP), बेङ्गलूरु इत्येतेषां सहकारेण एषा प्रतिवेदना निर्मिता अस्ति। शुक्रवासरे एतत् प्रतिवेदनं प्रकाशितम् अस्ति। अस्मिन्नवसरे आईआईटी मण्डी इत्यस्य निदेशक: प्रो. लक्ष्मीधर: बेहरा अपि उपस्थितः आसीत् ।
अस्मिन् प्रतिवेदने ज्ञातं यत् जलप्रलयस्य दृष्ट्या हिमाचलस्य त्रय: जनपदा: उच्चे, चत्वार: च मध्यमसंकटवर्गे सन्ति। यदा चत्वारः अनावृष्टेः दृष्ट्या उच्चे, षट् मध्यमसंकटवर्गे सन्ति । जलोप्लवस्य दृष्ट्या काङ्गड़ा, ऊना, बिलासपुरं च उच्चसंकटवर्गे, मण्डी, हमीरपुरं, सोलनं, सिरमौर: च मध्यमसंकटवर्गे सन्ति। अनावृष्टेः दृष्ट्या ऊना, चम्बा, काङ्गड़ा, हमीरपुरम् च उच्चसंकटवर्गे, सिरमौर:, शिमला, मण्डी, बिलासपुरम्, सोलनम्, कुल्लू: च मध्यमसंकटवर्गे सन्ति ।
प्रतिवेदनस्य प्रकाशनस्य कार्यक्रमे डीएसटी-संस्थायाः वैज्ञानिकविभागस्य प्रमुखा डॉ. अनिता गुप्ता अवदत् यत् जलवायुपरिवर्तनं अस्माकं समयस्य अत्यन्तम् आवश्यकाह्वानेषु अन्यतमम् अस्ति। कृषिं, आजीविकां, जीवनस्य प्रत्येकं पक्षं च प्रभावितं कुर्वन् अस्ति । न कश्चित् एकः सत्ता एतस्य समाधानं कर्तुं शक्नोति । एतदर्थं सामूहिकप्रयत्नाः, नवीनपरिकल्पनाः च आवश्यकाः सन्ति । एषा प्रतिवेदना दुर्बलतानां परिचयाय, दुर्बलतानां आकलनाय, संकटे स्थितानां स्थानीयसमुदायानाम् समक्षं स्थापितानां आह्वानानां निवारणाय च महत्त्वपूर्णानि पदानि गृह्णाति। एतेषां निष्कर्षाणां भूतलस्तरस्य कार्यरूपेण अनुवादः अत्यावश्यकः अस्ति तथा च एतद् अन्वेषणम् राष्ट्रिय-राज्य-स्तरयोः प्रत्येकं हितधारकं प्रति अवश्यं गन्तव्यम् ।
शोधस्य विषये वदन् आईआईटी मण्डी इत्यस्य शोधकर्त्ता डॉ. श्यामश्री दासगुप्तः अवदत् यत् एषा शोधपरियोजना अस्मान् जलोप्रव-अनावृष्टि-संकट-सम्बद्धानि अखिलभारतीय-जिल्ला-स्तरीय -मानचित्रं विकसितुं जोखिम-कारकाणां परिचये च साहाय्यम् अकरोत्। राज्यैः स्वस्वराज्यानां कृते संकटमूल्यांकनानि अपि सज्जीकृतानि सन्ति । इयं परियोजना अत्यन्तं विवरणगहनं भवति तथा च स्थानस्य मूलभूतसूचकानाम् उपरि समये विवरणं उपलब्धतायाः आवश्यकतां प्रकाशयति।
