Sanjauli Masjid Controversy : संजौलीक्षेत्रेहि न्दूसङ्घटनानां उग्रप्रदर्शनम्, द्विवारं यष्टिप्रहार:, १० जना: व्रणिता:
हिमसंस्कृतवार्ता: – शिमला।
हिमाचलप्रदेशस्य राजधान्या: शिमलाया: संजौलीनगरे स्थिते मस्जिदे अवैधनिर्माणस्य विरुद्धं बुधवासरे हिन्दूसङ्घटनैः उग्रप्रदर्शनं कृतम्। आन्दोलनकारिणः ढलीकन्दरायां अवरोधं भङ्ग्य संजौलीविपणीं प्राप्तवन्तः। आन्दोलनकारिणां पुलिसानां च मध्ये यष्टिप्रहारे पञ्चपुलिसकर्मचारिभि: सहितं दशजनाः गम्भीराः घातिताः।
संजौलीचतुष्पथि ओजपूर्णा: घोषोद्घोषा:
आन्दोलनकारिणः उभयतः आगता: मध्ये पुलिसबलं परितः कृतवन्तः। संजौलीचतुष्पथि ओजपूर्णा: घोषोद्घोषा: प्रचलति स्म। चतुष्पथम् उभयतः आन्दोलनकारिणः समागताः आसन्। मध्ये पुलिसबलमासीत्। एकं रोगीवाहनमपि निरुद्धम्।
संजौल्यां वातावरणं विवादपूर्णं, पुनः आन्दोलनकारिणामुपरि यष्टिप्रहारः
हिमाचलप्रदेशस्य राजधान्यां शिमलायां संजौलीनगरे स्थिते मस्जिदे अवैधनिर्माणस्य विरुद्धं हिन्दूसङ्घटनानां घोरप्रदर्शनं निरन्तरं वर्तते। वातावरणं तनावपूर्णं तिष्ठति। संजौलीचतुष्फथि पुनः आन्दोलनकारिणः बहुसंख्यायां समागताः आसन्। पुनः आन्दोलनकारिणः बाधाः भङ्गयितुं प्रयतन्ते स्म। अस्मिन् विषये पुनः पुलिसैः जनसमूहं विकीर्णं कर्तुं यष्टिप्रहारं कृतम्।
विरोधान्दोलनानां मध्ये संजौलीक्षेत्रे अनेकेषु विद्यालयेषु अवकाश:
विरोधान्दोलनस्य मध्ये संजौलीक्षेत्रस्य अनेकेभ्यः विद्यालयेभ्यः बालकाः मुक्ताः अभवन्। मातापितृभ्यः स्वसन्ततिं विद्यालयात् आनेतुं कठिनं संघर्षं कर्तव्यं अभवत्। अनेके मातापितरः समये एव विद्यालयं प्राप्तुं न शक्तवन्तः। अपरपक्षे संजौलीचतुष्पथि, विपण्यां च उभयतः नारावादनं निरन्तरं वर्तते।
आन्दोलनकारिणां पुलिसानां च मध्ये विवाद: वर्धितः
आन्दोलनकारिणां पुलिसानां च मध्ये विवाद: वर्धितः अस्ति। द्वन्द्वस्य मध्ये पुनः आन्दोलनकारिणः मस्जिदं प्रति गन्तुं प्रयतन्ते स्म। पुलिसैः आन्दोलनकारिणः २० मीटर पृष्ठतः नोदिता:।
पुलिस-आन्दोलनकारिणां मध्ये संघर्षः
अधुना आन्दोलनकारिणः पुलिसैः प्रेषिताः भवन्ति। पुलिस-आन्दोलनकारिणां मध्ये विवादः अभवत्। आन्दोलनकारिणः मार्गे उपविष्टाः सन्ति, गन्तुं सज्जाः न सन्ति। वातावरणं तनावपूर्णं तिष्ठति। सार्धैकघण्टां यावत् संजौली-विपणी निरुद्धा अस्ति। सहस्राणि जनाः समस्यानां सम्मुखीभवन्ति।
आन्दोलनकारिणः पुलिसैः सह संघर्ष: एका महिलारक्षिका घातिता
मस्जिदस्य अवैधनिर्माणस्य विरुद्धं संजौलीनगरे द्वयोः स्थानयोः विरोधाः अभवन्। मस्जिदक्षेत्रस्य समीपे एकं प्रदर्शनम् अस्ति, यत्र ढलीतः आगच्छन्तः आन्दोलनकारिणः निरुद्धाः आसन्। द्वितीयं प्रदर्शनं संजौलीचतुष्पथि अभवत्, यत्र छोटाशिमलातः, लक्कड़बजारात् च आगच्छन्तः जनाः स्थगिताः आसन्। उभयत्र वातावरणं तनावपूर्णं तिष्ठति। उद्घोषवादनं प्रचलति स्म। आन्दोलनकारिणां पुलिसयोः च मध्ये एका महिला पुलिसकर्मचारी घातिता। घातितानां चिकित्सायै चिकित्सालयं नीता: सन्ति।
संजौली चतुष्पथतः आन्दोलनकारिणः निष्कासिताः
अधुना संजौलीचतुष्पथत् आन्दोलनकारिणः पुलिसैः निष्कासिताः। जनसमूहः विकीर्णः अस्ति। विभिन्नस्थानेषु पुलिसबलानि नियोजितानि सन्ति। आगच्छन्तः गच्छन्तः जनाः निकटतया निरीक्षिताः सन्ति।
आन्तरिकसुरक्षाया: सुदृढीकरणाय: समिति: निर्मिता भविष्यति: विक्रमादित्यसिंह:
संजौली मस्जिदस्य अवैधनिर्माणस्य विषये पत्रकारान् सम्बोधयन् लोकनिर्माणमंत्री विक्रमादित्यसिंहः अवदत् यत् तहबाजारी इति नीतेः विषये सर्वकारः मन्त्रिमण्डलस्य उपसमित्याः सङ्घटनम् कुर्वन् अस्ति। अस्य उपक्रमः पूर्वमेव कृतः। राज्यस्य आन्तरिकसुरक्षानियमान् अधिकं कठिनान् कर्तुं निर्णयः क्रियते। समित्यां मन्त्रिणः अपि समाविष्टाः भविष्यन्ति।
विधानस्य परिधिमध्ये एव कार्यविधि: कर्तव्या भविष्यति
संजौलीविरोधविषये विक्रमादित्यसिंहः अवदत् यत् सर्वेषां स्वविचारं प्रकटयितुं प्रदर्शनं च कर्तुं अधिकारः अस्ति। एतत् दृष्ट्वा स्थले एव पुलिसबलं प्रचण्डं नियोजितम्। विधिव्यवस्थां निर्वाहयितुम् जलतोपस्य उपयोगः करणीयः आसीत्, लघु यष्टिप्रहार: अपि करणीयः आसीत्। कति जनाः घातिताः इति प्रतिवेदनं गृहीतं भविष्यति। कस्यचित् हानिं कर्तुं अभिप्रायः नासीत्। न्यायस्य परिधिमध्ये एव कार्यविधि: कर्तव्या भविष्यति, भावानाम् कारणेन यत्किमपि अनुचितं पदं परिहर्तव्यं भविष्यति।
१० घातिताः चिकित्सालयं प्राप्तवन्तः
शिमलाया: संजौलीनगरे मस्जिदस्य अवैधनिर्माणस्य विरुद्धं हिन्दू-सङ्घटनानां हिंसकप्रदर्शने दर्जनशः जनाः घातिताः सन्ति। यष्टिप्रहारे विवादे च १० घातिताः चिकित्सालयं प्राप्ताः। पञ्चपुलिसकर्मचारिणः अपि घातिताः। विक्रमादित्यसिंहः अवदत् यत् एषः विषयः चिरकालात् लम्बितः। यावत् अवैधभवननिर्माणस्य विषयः अस्ति तावत् सर्वकारेण तस्य संज्ञानं गृहीतम्। मया सभायां अपि दृढतया उक्तं यत् अस्मिन् विषये निर्णयः गृहीतमात्रेण विधानस्य परिधिमध्ये एव कार्यविधि: भविष्यति, यदि किमपि भवनं अवैधं लभ्यते तर्हि तत् ध्वस्तं भविष्यति। परन्तु अस्माभिः विधिप्रक्रियया अग्रे गन्तुम् अस्ति। हिमाचलप्रदेशे शान्तिवातावरणं भवेत् इति वयं इच्छामः।
अवैधनिर्माणं राज्यसर्वकारस्य नासिकाया: अधः एव अभवत्- अनुरागठाकुरः
संजौलीनगरस्य मस्जिदस्य अवैधनिर्माणस्य विषये अनुरागठाकुरः अवदत् यत् अवैधनिर्माणं यथा अभवत् तथा च आधारपत्राणि कृत्वा जनाः अवैधरूपेण लाभं प्राप्नुवन्ति स्म, एतत् सर्वं राज्यस्य सर्वकारस्य नासिकाया: अध: एव राजधानी- शिमलानगरे अभवत्। सः अवदत् यत् राज्ये विधिव्यवस्था राज्यसर्वकारस्य विषयः अस्ति, अतः राज्यसर्वकारेण अस्मिन् विषये कार्यविधि: कर्तव्या। ठाकुरः अवदत् यत् काङ्ग्रेसमन्त्रिणः सदने वदन्ति, मुख्यमन्त्री च सुप्तः इति दुःखदम्।
अधिकांशः आन्दोलनकारिणः भाजपायाः सन्ति- नरेशचौहान:
अपरपक्षे मुख्यमन्त्रिण: मीडियाविषये प्रधानपरामर्शक: नरेशचौहानः अवदत् यत् राज्ये कार्यं कर्तुं बहिः राज्येभ्यः आगच्छन्तः जनानां पञ्जीकरणार्थं सर्वकारेण निर्णयः कृतः। विधिं स्ववशं ग्रहीतुं कस्यचित् अधिकारः नास्ति। आन्दोलनकारिणः विधानस्य परिधिमध्ये एव स्वस्य विरोधं प्रकटयितुं अर्हन्ति स्म। अधिकांशः आन्दोलनकारिणः भाजपायाः आसन्। राजनैतिकस्वार्थस्य कारणात् भाजपानेतारः बलात् अस्य विषये महत्त्वं ददति। अवैधनिर्माणस्य प्रकरणं नगरनिगम- आयुक्तस्य न्यायालये लम्बितम् अस्ति। अस्य निर्माणार्थं विधायक- सांसद- निधिभ्यः धनं मुक्तम् अस्ति वा? मानचित्रं न उत्तीर्णं कथं निर्माणं जातम्? एतेषां विषयेषु अपि सर्वकारः अन्वेषणं कुर्वन् अस्ति। एषः विषयः हिन्दू-मुस्लिम-सम्बद्धः न भवेत्। विगतदशवर्षेषु देशे एतादृशी राजनीतिः वर्धिता अस्ति।
निःशस्त्रेषु यष्टिप्रहारस्य जलतोपस्य च प्रयोगः दुर्भाग्यपूर्णः अस्ति- जयराम ठाकुरः
पूर्वमुख्यमन्त्री विपक्षनेता च जयरामठाकुरः अवदत् यत् निजयाचनानां विषये विरोधं कुर्वतां जनानां उपरि बलस्य जलतोपस्य च प्रयोगः अतीव दुर्भाग्यपूर्णः अस्ति। अस्मिन् सम्पूर्णे प्रकरणे प्रथमदिनात् एव सर्वकारेण पक्षपातपूर्णं कार्यं क्रियते। यदा स्पष्टं भवति यत् मस्जिदः वैधानिकः नास्ति तदा समुचिता कार्यविधि: कर्तव्या, परन्तु कार्यविधिं कर्तुं स्थाने मुख्यमन्त्री आन्दोलनकारिणः संतर्जनाम् अयच्छत्। कठोरकार्याणां विषये वदन् जनभावनाः आहतकर्तुं प्रयत्नः कृतः । एषा एव सर्वकारस्य असफलता। अस्य विषयस्य निवारणे, जनभावनायाः अवगमने, सम्माने च सर्वकारः सफलः अभवत्। यत् कार्यं विधिना कर्तुं शक्यते स्म, तत् उच्चाज्ञायाः प्रभिवेन न क्रियते।
यष्टिप्रहारे पञ्चपुलिससहित दशजना: घातिताः
बुधवासरे हिन्दूसङ्घटनैः हिमाचलप्रदेशस्य राजधानी शिमलानगरे मस्जिदस्य अवैधनिर्माणस्य विरुद्धं घोरविरोधः कृतः। जिलाप्रशासनेन धारा १६३ आरोपितेऽपि संजौलीनगरे सहस्राणां जनानां समूहः एकत्रितः भूत्वा मस्जिदस्य ध्वंसनस्य आग्रहे स्थिर: अभवत् अस्मिन् काले जनानां समूहः अपि पुलिस-अवरोधं भङ्गं कृतवान्। तदनन्तरं यदा मस्जिदात् केवलं ५० मीटर् दूरं जनसमूहः प्राप्तः, यदा ते द्वितीयं बाधां भङ्गयितुं प्रयतन्ते स्म तदा पुलिसैः आन्दोलनकारिणः भृशं यष्टिप्रहारं कृतम् अस्मिन् काले अग्निवाहनानां साहाय्येन अपि गुरुजलतोपानाम् उपयोगेन जनसमूहस्य नियन्त्रणार्थं प्रयत्नाः कृताः। आन्दोलनकारिणां पुलिसानां च मध्ये भवितुं शक्नुवन्तः द्वन्द्वः, यष्टिप्रहारः च पञ्चपुलिसकर्मचारिणः सहितं दशजनाः गम्भीराः घातिताः। अस्मिन् विधानसभानिर्वाचने शिमलानगरीयासनतः भाजपाप्रत्याशी संजीवसूदः अपि अन्तर्भवति।
