गणिते एकपञ्चाशत् (५१) अङ्काः, भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्थानम् (IIT), इस्रो (ISRO) च: पवनकुमारचन्दनस्य विस्मयकारिणी कथा

गणिते एकपञ्चाशत् (५१) अङ्काः, भारतीयप्रौद्योगिकीसंस्थानम् (IIT), इस्रो (ISRO) च: पवनकुमारचन्दनस्य विस्मयकारिणी कथा
गतप्रातःकाले भारतस्य प्रथमस्य निजीयक्षेत्रे विकसितस्य ‘विक्रम-१’ (Vikram-1) उपग्रहप्रक्षेपकयानस्य सफलप्रक्षेपणं जातम्।
​अस्य निर्माणं ‘स्कायरूट एयरोस्पेस’ (Skyroot Aerospace) इति नवोद्यमसंस्थया (Startup) कृतम्, यस्याः संस्थापकाः पूर्वम् ‘इस्रो’ संस्थायाः वैज्ञानिकाः आसन्। ​प्रधानमंत्री नरेन्द्रमोदी महोदयेन दूरभाषमाध्यमेन संस्थापकाः अभिन्दिताः, उक्तं च– “भवन्तः अन्तरिक्षे न केवलं नूतनवृक्षं रोपितवन्तः, अपितु भूमावपि नूतनानि मूलानि सुदृढानि कृतवन्तः।”
​कस्यचित् अन्तरिक्षवैज्ञानिकस्य जीवनकथा गणिते केवलं ५१ अङ्कानां प्राप्त्या आरभ्यते इति प्रायः न श्रूयते। परन्तु पवनकुमारचन्दनस्य कथा अस्मादेव बिन्दोः आरभ्यते। अद्य तेन निर्मितेन ‘विक्रम-१’ प्रक्षेपणयानेन इतिहासः रचितः। एतत् भारतस्य प्रथमं निजीयरूपेण विकसितं यानम् अस्ति यत् अन्तरिक्षं प्राप्नोत्।
​अस्याः सफलतायाः पृष्ठतः ‘स्कायरूट एयरोस्पेस’ इति संस्था अस्ति, यस्याः स्थापना पवनेन तथा च तस्य मित्रेण नागा भरत डाका (यः आई.आई.टी. मुम्बई स्नातकः अस्ति) महोदयेन २०१८ तमे वर्षे हैदराबाद-नगरे कृता आसीत्।
​इस्रो (ISRO) संस्थायाम् अन्तरिक्षविज्ञानस्य प्रेरणा
हैदराबाद-नगरे एकस्मिन् मध्यमवर्गीयपरिवारे जातः पवनः बाल्यकालादेव यन्त्राणां कार्यपद्धतिं प्रति आकृष्टः आसीत्। यद्यपि प्रारम्भिकशिक्षायां सः गणिते क्लेशम् अनुभवति स्म, तथापि तस्य जिज्ञासा दृढसङ्कल्पश्च तस्य साहाय्यं कृतवन्तौ।
​सः प्रथमे एव प्रयासे आई.आई.टी. (IIT Kharagpur) प्रवेशपरीक्षायाम् उत्तीर्णः अभवत्। ततः परं सः भारतीय-अन्तरिक्ष-अनुसन्धान-सङ्गठने (ISRO) वैज्ञानिकरूपेण नियुक्तः। तत्र सः भारतस्य महान् प्रक्षेपणास्त्रं ‘जी.एस.एल.वी. मार्क-३’ (GSLV Mk III) इति निर्माणे महत्त्वपूर्णं योगदानं दत्तवान्, यस्य कृते सः नवोन्मेष-पुरस्कारेण (Innovation Award) सम्मानितः।
​उद्यमिता, नवीनता च
षट् वर्षाणि इस्रो संस्थायां कार्यं कृत्वा पवनस्य मनसि एकः विचारः आगतः– “किं सरकारीपरिधेः बहिः अपि प्रक्षेपणास्त्रं निर्मातुं शक्यते?” ततः सः स्वां वृत्तिं (Job) त्यक्त्वा उद्योगक्षेत्रे पादं न्यधात्। ​प्रारम्भे धनसङ्ग्रहणं कठिनम् आसीत्, परन्तु फ्लिपकार्ट (Flipkart) संस्थायाः सहसंस्थापकः बिन्नी बंसल महोदयः तस्य विचारे विश्वासं कृत्वा १.५ मिलियन डॉलर्मितं धनं विनियोजितवान्। ततः परं कोरोना-महामारीकालेऽपि ग्रीनको (Greenko) संस्थायाः साहाय्येन एषः प्रवासः अविरतम् अचलत्।
​२०२० तमे वर्षे अस्याः संस्थायाः वैज्ञानिकाः प्रथमवारं ‘रामन्-१’ (Raman-1) इति निजीय-इञ्जनस्य सफलं परीक्षणं कृतवन्तः। अन्ततः मे मासस्य ७ दिनाङ्के प्रधानमंत्री नरेन्द्रमोदी महोदयेन भारतस्य विशालतमस्य निजीय-प्रक्षेपणास्त्र-निर्माणशालायाः (Rocket Manufacturing Facility) उद्घाटनं कृतम्, यत्र अद्य सहस्रं (१०००) कर्मचारिणः कार्यं कुर्वन्ति।
​पवनकुमारस्य कथा एतदेव ज्ञापयति यत् परीक्षायाः अङ्काः कस्यापि मनुष्यस्य भविष्यं निश्चितं न कुर्वन्ति, अपितु तस्य निरन्तरा जिज्ञासा दृढनिश्चयश्च तं सफलतायाः शिखरं प्रापयतः।